Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

bühne - (verhoging)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

beun 1 zn. (gewest.) ‘verhoging’
Mnl. boene ‘zolder’ [1451, Gelders; MNHWS], boen ‘zolder, zoldering, verhoogde vloer’; vnnl. boene, buene ‘balkwerk, verdieping’ [1599; Kil.], beun ‘zoldering’ [18e eeuw; WNT]; Gronings klunderbeun ‘galerij in een kerk’. Niet in de Zuid-Nederlandse dialecten.
Mnd. bone, böne, bune ‘toneel, stellage, houten verhoging, bodem, zolder, verdieping’ (zie ook → beunhaas); mhd. büne, bün ‘estrade, zoldering’ (waaruit de samenstelling nhd. Schaubühne ‘podium’, in de 18e eeuw verkort tot Bühne ‘podium, de planken’, waaraan het Nederlands in de 20e eeuw bühne heeft ontleend [1914; WNT Aanv.]. Alle ontwikkeld uit pgm. *bunī- ‘planken vloer, houten verhoging’. Misschien behoort hier ook → beun 2 ‘viskaar’ bij.
Vanwege oe. byðne ‘scheepsbodem’ en bytne ‘kiel, scheepsbodem’ is het wrsch. dat deze stam met een oeroude uitval van de dentaal afkomstig is uit pie. *bhu(dh)niā-. Zeer wrsch. hangt deze vorm samen met pie. *bhudh-m(e)n ‘bodem’ (IEW 174), zie dan verder bij → bodem.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

bühne [toneel] {1901-1925} < hoogduits Bühne < middelhoogduits bün(e), middelnederduits böne, nederlands beun; oorspr. waarschijnlijk ‘verhoging, verhoogde grond’, vgl. drents bunweg [karrenweg met hoog middengedeelte].

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

F. Aarts (2017), Etymologisch Dictionairke vaan ’t Mestreechs, Maastricht

buun (zn.) podium; < Duits Bühne.

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

bühne (Duits Bühne)
Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

bühne toneel 1912 [KKU] <Duits

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut