Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

buffet - (soort keukenkast; voor zelfbediening uitgestalde etenswaren)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

buffet zn. ‘soort keukenkast; voor zelfbediening uitgestalde etenswaren’
Mnl. buffetten (mv.) ‘meubelstukken’ [1350-1400; MNW-P], boffet ‘kast’ [1489; WNT zidel]; vnnl. buffet ‘meubelstuk’ [1568; WNT uiteen], buffet ‘tafel, uitstalplaats, plaats voor vaatwerk’ [1599; Kil.], Een halff buffet, boven met vuijtschewende laye, onder twee dooren ‘een half buffet, boven met uitschuivende laden, onder met twee deuren’ [1654; WNT uitschuiven]; nnl. groote buffetten of schenktafels (mv.) ‘tapkasten, taptafels’ [1835; WNT redoute], buffet ‘uitgestalde etenswaren ter zelfbediening’ [1956; Kolsteren].
In de betekenis ‘meubelstuk’ is buffet ontleend aan Frans buffet ‘tafel, dientafel, kast’ [1268; Rey], eerder al bufet ‘voetenbank’ [ca. 1150; Rey], waarvan de oorsprong onbekend is. Uit de betekenis ‘dientafel’ heeft zich de betekenis ‘op tafels uitgestalde etenswaren ter zelfbediening’ ontwikkeld [1832; Rey].
Om het verschil tussen ‘etenswaren’ en ‘kast’ of ‘tapkast’ aan te geven, sprak men in het Nederlands aanvankelijk van lopend buffet.

EWN: buffet zn. 'soort keukenkast; voor zelfbediening uitgestalde etenswaren' (1350-1400)
ANTEDATERING: van 1 bofitte 'voor een aanrechttafel' [1343-46; iMNW]
Later: een koud Buffet [1808; Rotterdamsche courant (KB) 12/5] (EWN: 1956)
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

buffet [schenktafel, tapkast] {bofet, bof(f)it 1343-1346} < oudfrans bufet [idem], vermoedelijk van de klanknabootsende wortel buff-, waarvan ook bouffer [zwellen, zich vol vreten].

J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek, Leiden

buffet znw. o., mnl. bofet, bofit, boffit, befit, bavit < fra. buffet sedert de 12de eeuw, maar dan in de betekenis van ‘soort bank of voetbank’. Daaruit ontwikkelde zich dan ws. die van ‘aanrecht, tafel voor het serveren van dranken’.

N. van Wijk (1936 [1912]), Franck's Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, 2e druk, Den Haag

buffet znw. o., reeds mnl. bofet o. Uit fr. buffet; van onzekeren oorsprong.

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

F. Aarts (2017), Etymologisch Dictionairke vaan ’t Mestreechs, Maastricht

bufèt (zn.) tapkast; Middelnederlands buffet <1350-1400> < Frans buffet.

G.J. van Wyk (2003), Etimologiewoordeboek van Afrikaans, Stellenbosch

buffet s.nw.
1. Eetkamerkas waarop kos en drank uitgepak word en met laaie waarin tafelgereedskap gebêre word. 2. Toonbank met krane, bv. in koffiekroeë en op spoorwegstasies, waar iets te drinke en ete gekoop kan word. 3. Ete aan 'n buffet (buffet 2) verkrygbaar.
In bet. 1 en 2 uit Ndl. buffet (al Mnl. in bet. 1, 1866 in bet. 2), of in bet. 1, 2 en 3 uit Eng. buffet (1718 in bet. 1, 1792 in bet. 2, 1888 in bet. 3).
Ndl. buffet en Eng. buffet uit Fr. buffet, waarvan die verdere herkoms onseker is.
D. Büffet (18de eeu in bet. 1 en 2).

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

buffet (Frans buffet)
Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

buffet ‘schenktafel, tapkast’ -> Indonesisch bufét ‘opbergmeubel voor tafelzilver; schenktafel, tapkast; snackbar in station’; Jakartaans-Maleis bupet ‘schenktafel, tapkast’; Javaans bipèt ‘tapkast; stationsrestauratie’; Madoerees bifet ‘schenktafel, tapkast’; Menadonees bufèt ‘kast’; Muna bofe ‘schenktafel, tapkast’; Soendanees bupet ‘schenktafel, tapkast’; Negerhollands bufėt ‘huishoudkast, meubelstuk met tafelgoed en tafelgerei’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

buffet schenktafel, tapkast 1343-1346 [MNW] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal