Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

Breugel - (geografische naam)

Etymologische (standaard)werken

J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek, Leiden

breugel verouderd, alleen in plaatsnamen voorkomend woord, dat in de dialecten zeer verschillende vormen vertoont: bril (Friesl. en Gron.), brol (Friesl.), brul (Drente), bruil (Graafschap), breul (Utrecht), bruel (Brabant), broel (Vlaand.), vgl. ohd. bruil, broil, brugil, bruhil, mnd. brüel, nhd. brühl (pln. Brūhl, Briel), mnd. brul, oe. broel (pln. Broyl), ofra. breuil. Het woord stamt uit een gallisch *brogilo (in Capitulare de Villis c. 800 vinden wij brogilos = lucos), afgeleid van een gallisch broga ‘akker’ (waarvoor zie: mark 1). (Gamillscheg 146). De grondbetekenis schijnt te zijn ‘omheind stuk struikgewas of bos (voor de jacht)’ zoals ofra. breuil. Uit de betekenis van ‘afgeperkt, omheind stuk land’ (Schönfeld, Ts. 31, 1912, 39) ontstaat die van ‘weide, beemd’ vooral ‘natte, met struikgewas begroeide weide’.

Het is opmerkelijk, dat dit gallische woord zich zo ver verspreid heeft (ook tot in de fries-saksische streken); dat zal men wel moeten toeschrijven aan de invloed van een frankisch gebruik, aldus genoemde gebieden als jachtgebied of anderszins te reserveren. — Schönfeld t.a.p. 41 zoekt de verschillende vormen te verklaren *brogilo > breugel; *broilo > breul, *brŏlio > briel, brul en *breialo > briel. Men zal wel eerder die veelvormigheid daaraan moeten toeschrijven, dat het hier een uit een vreemd taalgebruik overgenomen woord betreft.

Thematische woordenboeken

G. van Berkel & K. Samplonius (2018), Nederlandse plaatsnamen verklaard

Breugel (Son en Breugel, NB)
1288 Brogele1, ca. 1300 Broeghel2, 1311 kopie 17e eeuw Brogel3, 1312-1350 Broghelen juxta Sonne4, 1441 Brueghel5, 1444 Broeghel5, 1458 Broghel5; Een vroege ontlening van een via het Romaans overgeleverd Keltisch leenwoord *brogilo 'ingesloten gebied, jachtterrein', een afleiding van broga 'grens, afsluiting', briel 'omheind bosje of park'.
Lit. 1OBNB 431, 2NGN 2 (1892) 112, 3OBNB 850, 4Galesloot 1865 197, 5NGN 9 (1934) 102.

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut