Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

boten - (slaan, kloppen)

Etymologische (standaard)werken

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

boten* [slaan, kloppen] {boeten, bo(o)ten ca. 1380} limburgs boeten [castreren], oudhoogduits bozan, oudengels beatan (engels to beat), oudnoors bauta; buiten het germ. latijn fustis [knuppel], confutare [in elkaar slaan].

J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek, Leiden

boten ww. (zuidnl.) ‘slaan, kloppen’, mnl. bôten, booten, mnd. bōten, ohd. bōʒan, oe. bēatan (ne. beat), on. bauta ‘slaan, stoten’. — Zie: bot 2 en aanbeeld.

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

F. Debrabandere (2007), Zeeuws etymologisch woordenboek: de herkomst van de Zeeuwse woorden, Amsterdam

boten ww.: slaan, kloppen, (zeis) haren; (vlas) boten, het lijnzaad afkloppen met een platte boothamer, (geroot vlas) kloppen om de lemen te breken. Mnl. booten ‘slaan, kloppen’, Vnnl. booten ‘piler du maillet ou marteler’, boothamer ‘maillet à piler’ (Lambrecht), booten ‘met een hamer kloppen’ (Kiliaan). Ohd. bôzan, Mhd. bôzen, Mnd. bôten ‘kloppen’ (> D. Amboss ‘aambeeld, waarop geklopt wordt’), Oe. beatan, E. beat, On. bauta. Ook Fr. bouter ‘stoten, slaan’ uit Onfr. (dus Onl.) bôtan. Hierbij ook Wvl. bote ‘bundel gezwingeld vlas’ en Wvl. en Zeeuws-Vlaamse samenst. botekoper ‘vlaskoopman’.

F. Debrabandere (2005), Oost-Vlaams en Zeeuws-Vlaams etymologisch woordenboek: de herkomst van de Oost- en Zeeuws-Vlaamse woorden, Amsterdam

boken (Grembergen, Kemzeke), ww.: (dorsvloer) aanstampen met zware hamer. Var. van boten. De vorm boken met k via stembandocclusief of door associatie met beuken.

boten (G, L, ZO), ww.: slaan, kloppen, (vlas) boten, het lijnzaad afkloppen met een platte boothamer, (geroot vlas) kloppen om de lemen te breken. Mnl. booten 'slaan, kloppen', Vnnl. booten 'piler du maillet ou marteler', boothamer 'maillet à piler' (Lambrecht), booten 'met een hamer kloppen' (Kiliaan). Ohd. bôzan, Mhd. bôzen, Mnd. bôten 'kloppen' (> D. Amboss 'aambeeld, waarop geklopt wordt'), Oe. beatan, E. beat, On. bauta. Ook Fr. bouter 'stoten, slaan' uit Onfr. (dus Onl.) bôtan.

A.A. Weijnen (2003), Etymologisch dialectwoordenboek, Den Haag

biete uitzakken, gez. van het kanaal tussen schede en baarmoeder bij tweehoevige dieren (Noord-Holland). = gron. (lief)baiden ‘naar buiten omstulpen, gez. van de baarmoeder’ (deze vorm is volksetymologisch vervormd) = eng. beat ‘slaan’ = ofri. beta ‘slaan, stoten’ ~ hgd. (am)boss ‘aambeeld’, ~ eng. beetle ‘hamer’.
Pannekeet 43, Berns 1983, 77, 115, TNTL LV 168, 300.

boten slaan, kloppen, verharden (gez. van een dorsvloer) (Vlaanderen). = eng. beat ‘slaan’ = ono. bauta ‘slaan’ ~ tweede deel van hgd. ambosz ‘aambeeld’. ~ lat. fustis ‘knuppel’.
NEW 81, WVD afl. II Wet. app. 457.

F. Debrabandere (2002), West-Vlaams etymologisch woordenboek: de herkomst van de West-Vlaamse woorden, Amsterdam

boten, ww., scherpl. o: slaan, kloppen, (vlas) boten, het lijnzaad afkloppen met een platte boothamer, (geroot vlas) kloppen om de lemen te breken; (een zeis) haren (door te kloppen). Mnl. booten ‘slaan, kloppen’. Ohd. bozan, Mhd. bozen, Mnd. boten ‘kloppen’ (> D. Amboss ‘aambeeld, waarop geklopt wordt’), Oe. beatan, E. beat, On. bauta. Ook Fr. bouter ‘stoten, slaan’ uit Oudfrankisch (dus Onl.) bôtan. Daarbij hoort bote ‘bundel gezwingeld vlas’, botekoper, boothamer.

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

boten ‘(gewestelijk) slaan, kloppen’ -> Frans bouter ‘verdrijven’ Frankisch; Spaans botar ‘weggooien, opspringen’; Baskisch bota ‘werpen, gooien, storten, verjagen, verdrijven’ .

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

boten* slaan, kloppen 1080 [Rey]

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal