Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

binair - (tweeledig)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, Amsterdam

binair bn. ‘tweeledig’
Nnl. binair ‘tweedelig’ [1847; Kramers], ‘twee aan twee’ [1912; Kuipers], ‘tweetallig’ [1963; WNT Aanv.].
Ontleend aan Frans binaire ‘samengesteld uit twee elementen’ [1554] < Latijn binārius ‘twee bevattend’ bij het bn. bīnī (meervoud) ‘(elk of telkens) twee’. Binair in de tegenwoordig het meest voorkomende betekenis ‘tweetallig’ (als computerterm) is wrsch. ook beïnvloed door Engels binary ‘id.’, een woord uit het computerjargon dat ontleend is aan de algebra. Zie ook het van binary afgeleide → bit 2.

EWN: binair bn. 'tweeledig' (1847)
ANTEDATERING: oude "binaire" verdeeling (tegenover decimale) [1832; Jaarboekje, 58]
Later: een binair getal [1939; De la Vega, 165] (EWN: 1963)
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

binair [tweeledig] {1847} < frans binaire < latijn binarius [wat twee bevat of uit twee bestaat], van bini [telkens twee], van bis- [tweemaal] (vgl. bi-).

Thematische woordenboeken

P.H. van Laer (1949), Vreemde woorden in de natuurkunde, Groningen/Batavia.

Binair (= Fr. binaire; Lat. binárius = twee bevattend; bini = telkens twee, dubbel; bis = tweemaal). Uit twee componenten bestaande, zich in twee delen splitsend; b.v. binair mengsel, binaire electrolyten.

E.J. Dijksterhuis (1939), Vreemde woorden in de wiskunde

Bi- (< Lat. bis = tweemaal). Komt voor in talrijke samenstellingen. Vb.

Binair (< Lat. bini = telkens twee). Binair heet een vorm in twee homogene variabelen.

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

binair ‘tweeledig’ -> Indonesisch binér ‘tweeledig’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

binair tweeledig 1847 [KKU] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal