Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

biltong - (gedroogd vlees)

Etymologische (standaard)werken

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

biltong [stuk gedroogd vlees] {1901-1925} < afrikaans biltong < nederlands bil + tong, eig. een tongvormig, uit de bil gesneden stuk vlees.

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

G.J. van Wyk (2003), Etimologiewoordeboek van Afrikaans, Stellenbosch

biltong s.nw.
Stroke rou vleis, gewoonlik gesny uit die boud en dikvleis langs die rugstring van diere, veral beeste en wildsbokke, wat ingesout, gedroog en as voedsel gebruik word.
Samestelling van bil 'boud' en tong 'strook, moot'. Eerste optekening in vroeë Afr. in 1769 in die frase 'een stuk gerookt biltong' (Scholtz 1972), waarna in Afr. by Changuion (1844) 'rookvleesch, aldus genaamd omdat het veelal uit een bilstuk gesneden wordt, en in gedaante eenigzins met eene gerookte ossentong overeen komt', by Pannevis (1880) 'dik vleesch, vooral van het achterdeel van een beest, tot stukken in den vorm van eene tong gesneden en in den schoorsteen gerookt, Holl. rookvleesch', by Kern (1890) 'rookvleesch' en by Du Toit (1908) 'di dikflees uit di bout fan 'n bees besny wat baing di form het fan 'n tong. Dit word effe gesout en dan gedroog. Fandaar fer alle gedroogde flees, selfs in klynere langwerpige stukke gesny, soos springbok-biltong, somtyds di stukkiis so dun gesny, dat dit riimpiis genoem word'.
Vanuit vroeë Afr. in S.A.Eng. (1815).

S.P.E. Boshoff en G.S. Nienaber (1967), Afrikaanse etimologieë, Die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns

biltong: stroke vleis uit boude v. diere (veral beeste en wildsbokke) gesny en gedroog; Ndl. bil (Mnl. bille, vRieb bil, v. bil), wsk. losgemaak v. ouer aarsbil soos gat van aarsgat (v. asgat) en soos Ndl. bilstuk verbind met tong in bet. “moot, strook”, biltong blb. eers end 18e eeu gedok. (Scho TWK/NR 7, 1, p. 29) en intussen sowel bil as tong in betrokke bet. minder alg. bek., vandaar verwarring i.s. herk. v. d. lede.

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

biltong (Afrikaans biltong)
Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

biltong ‘stuk gedroogd vlees’ -> Engels biltong ‘stuk gedroogd vlees’ ; Deens biltong ‘stuk gedroogd vlees’ ; Noors biltong ‘stuk gedroogd vlees’ ; Italiaans biltong ‘stuk gedroogd vlees’ .

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut