Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

bijt - (in het ijs gehakte opening)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

bijt zn. ‘in het ijs gehakte opening’
Mnl. bijt [1300-50; MNW]; vnnl. byt, bijt [1578; WNT].
Afleiding van het werkwoord → bijten.
Mnd. bit ‘id.’; nfri. byt, bit.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

bijt* [gat in het ijs] {1301-1350} middelnederduits bīt [gat in het ijs], van bijten.

J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek, Leiden

bijt znw. v., mnl. bijt, mnd. bīt ‘bijt in het ijs’ — Zie: bijten.

N. van Wijk (1936 [1912]), Franck's Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, 2e druk, Den Haag

bijt znw., mnl. bijt m. o. “bijt in het ijs”. Van bijten “splijten”. = mnd. bît o. “bijt”.

J. Vercoullie (1925), Beknopt etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, Den Haag / Gent

bijt v., Mnl. bijt + Mld. bîʒ = spleet, van ’t praesens van bijten (z. beitel).

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

bijt* gat in het ijs 1301-1350 [MNW]

Idioomwoordenboeken

F.A. Stoett (1923-1925), Nederlandsche Spreekwoorden, Spreekwijzen, Uitdrukkingen en Gezegden, drie delen, 4e druk, Zutphen

528. Een vreemde eend in de bijt.

Zoo noemt men wel eens iemand, die een vreemdeling is in een gezelschap of in een bepaalden kring van menschen. De uitdr. is opgeteekend uit de 18de eeuw bij Van Effen, Spectator IV, 157: Ik vond 'er zes of zeven jonge borsten, en wil wel bekennen, dat het noch al ordentelyk toeging, schoon ik geloof, dat het was om de vreemde eend in de bijt te lokken. Ook in het Friesch is zij bekend: hy is in freamde ein yn 't bit, hij is een vreemdeling in het gezelschap, waarmede te vergelijken is: in freamde hoanne op 'e matte, dat hetzelfde beteekent als het 17de-eeuwsche een vreemde doffer op 't slag, en het bij Harrebomée I, 185 a vermelde: een vreemde haan op het erf, een medeminnaar; in Limb. een vreemde haan op den mist (mesthoop).Ndl. Wdb. V, 1391.

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut