Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

bezigen - (gebruiken)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

bezig bn. ‘bedrijvig, werkende aan’
Mnl. besech ‘nuttig’ [ca. 1240-60; CG I, 69], ‘werk hebbende, druk’ [1265-70; CG II, Lut.K].
Mnd. besich ‘ijverig bezig’; nfri. beuzich, bezich; oe. bisig, bysig (ne. busy ‘ijverig, bezig’); mogelijk < pgm. *bisiga-. Hiernaast ook werkwoorden: ofri. bisigia (nfri. beuzigje, biizgje); oe. bisgian ‘bezighouden’, bysigan ‘bezighouden, lastigvallen’.
Het woord komt alleen voor in het Engels, Nederlands, Fries en Nederduits en staat vermoedelijk in verband met de Middelnederlandse werkwoorden bisen, bissen ‘wild rondlopen (van vee)’ [ca. 1400; MNW], ook ‘op een dwaalspoor zijn, rondzwerven’ (FvWS) en ohd. bīsōn ‘wild rondlopen van vee’ (mhd., nhd. (gewest.) bisen); zie → bijster, → kissebissen.
bezigen ww. ‘gebruiken’. Mnl. besighen ‘gebruiken’ [1295; CG I, 2161]. Afleiding van bezig. Hiernaast bestond besen ‘gebruiken, nodig hebben’ [15e eeuw; MNW].

EWN ♦ bezigen ww. 'gebruiken' (1295)
ANTEDATERING: gebesegt 'uitgeoefend, gepleegd' [1265-70; VMNW]
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

bezigen* [gebruiken] {besigen 1401-1500} van bezig in de betekenis ‘nuttig, te gebruiken’, vgl. middelnederlands besen [bezigen].

C.B. van Haeringen (1936), Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, Supplement, Den Haag

bezigen. Adde: ofri bisgia ‘gebruiken’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

bezigen* gebruiken 1401-1500 [MNW]

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut