Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

bezetten - (innemen)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

bezetten ww. ‘innemen’
Mnl. besetten ‘in bezit nemen van landen etc.’ [1240; Bern.], besetten ‘gewapenderhand in bezit nemen’ [1285; CG II, Rijmb.], ‘omsingelen’ [1285; CG II, Rijmb.], ‘vastleggen, vaststellen, bepalen’ [1300-50; MNW], ‘ordenen, regelen’ [1300-25; MNW-R], ‘beslagleggen’ [1399-1415; MNW], ‘vasthouden, arresteren’ [1450-1500; MNW].
Afleiding met → be- van het werkwoord → zetten.
Os. bisettian; ohd. bisezzan (nhd. besetzen); ofri. bisetta ‘omsingelen’ (nfri. besette); oe. besettan (ne. beset ‘aanvallen’); got. *bisatjan ‘plaatsen, rondom aanbrengen, verschaffen’.
Oorspr. betekende het ‘op een bepaalde plaats (gaan) zitten, waardoor die dan in beslag genomen was’, zie → bezitten. Het kwam ook voor als rechtsterm: men mocht zaken of personen bezetten, ofwel in beslagnemen, arresteren, vasthouden.

EWN: bezetten ww. 'innemen' (1240)
ANTEDATERING: onl. thaz sie alle thie wege besezzen wolden 'dat ze alle wegen zouden bezetten' [1151-1200; ONW]
Later: tebesettene in 'te voorzien van' [1236; VMNW]
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

bezetten ‘innemen; afzetten, beleggen’ -> Deens besætte ‘afzetten, beleggen, versiering aanzetten’ (uit Nederlands of Nederduits); Noors besette ‘decoreren; innemen (tijd of plaats), occuperen; (maritiem) vastmaken (van een sjorring); bemannen’ (uit Nederlands of Nederduits); Zweeds besätta ‘afzetten, beleggen, garneren’ (uit Nederlands of Nederduits); Frans † bisette ‘gouden en zilveren passementerie, kant’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

bezetten* innemen, vervullen 1240 [Bern.]

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut