Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

bewerkstelligen - (teweegbrengen)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

bewerkstelligen ww. ‘teweegbrengen’
Nnl. bewerkstelligen ‘teweegbrengen; in het werk stellen’ [1793; Marin].
Gevormd uit → be- en Middelnederlands wercstellich ‘in werking zijnde, van kracht’ [1458; MNW], vooral in de uitdrukking werkstellig maken ‘ten uitvoer brengen’, gevormd uit → werk en → stellen met het achtervoegsel → -ig; het werkwoord is wrsch. gevormd onder invloed van Duits bewerkstelligen [1677] (Middelhoogduits ze werke stellen ‘ten uitvoer brengen’).

EWN: bewerkstelligen ww. 'teweegbrengen' (1793)
ANTEDATERING: dat ... dit niet zonder veel Geld ... te bewerkstelligen was [1740; Seiz, 167]
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

bewerkstelligen [uitvoeren] {1769-1811} < hoogduits bewerkstelligen [te werk stellen].

J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek, Leiden

bewerkstelligen ww., sedert de 18de eeuw < nhd. bewerkstelligen ‘te werk stellen’.

N. van Wijk (1936 [1912]), Franck's Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, 2e druk, Den Haag

bewerkstelligen ww., sedert de 18. eeuw. Naar hd. bewerkstelligen (sedert 1677): mhd. ze wërke stellen.

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

bewerkstelligen (Duits bewerkstelligen)
Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

bewerkstelligen ‘uitvoeren’ -> Fries bewurkstelligje ‘uitvoeren’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

bewerkstelligen uitvoeren 1769-1811 [WNT] <Duits

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut