Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

betonen - (benadrukken)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

betonen 2 ww. ‘benadrukken’
Nnl. betonen ‘benadrukken’ [1847; WNT].
Wrsch. ontleend aan Duits betonen ‘accentueren’ [1793] bij het zn. Betonung ‘accent’ [1749], een afleiding met het voorvoegsel be-, zie → be-, van Ton ‘(klem)toon’, zie → toon.
WNT wijst in 1903 op de mogelijkheid van ontlening aan het Duits, maar noemt het woord geen germanisme. In 1935 echter wordt het als een germanisme afgekeurd in OT 4, 21, gevolgd door Koenen 1952 (“verwerpelijk germanisme”).
Lit.: Theissen 1978

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

betonen (Duits betonen)

S. Theissen (1978), Germanismen in het Nederlands, Hasselt

betonen

De meeste puristen beschouwen betonen in de zin van ‘de klemtoon, de nadruk leggen op’ als een germanisme (D. ‘betonen’). Volgens hen kan betonen in het Nederlands slechts betekenen ‘blijk geven van’ (bijv. ‘ijver betonen’).

Tot aan het eind van de jaren ’50 vermelden de woordenboeken betonen in de door de puristen gewraakte betekenis als correct Nederlands. Dan beginnen Van Dale en Koenen het opeens af te keuren. In de laatste tijd is Koenen iets minder streng: vroeger zei hij ‘verwerpelijk germanisme’, nu nog maar ‘germanisme’. Verschueren, Kramers en Jansonius beschouwen het ook nu nog als goed Nederlands.

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal