Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

betamelijk - (gepast)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

betamen ww. ‘passen’
Mnl. betamen, *ghetamen, in: betamd (3e pers. ev.) ‘het betaamt’ [1236; CG I, 28], betamen ‘toekomen’ [1265-70; CG II, Lut.K], ghetaemde (pret.) ‘het betaamde’ [ca. 1300; MNW]; vnnl. be-taemen ‘betamen, passen’ [1599; Kil.].
Afleiding met → be- van het Middelnederlandse werkwoord tamen ‘betamen’ [1400-50; MNW].
Naast mnl. tamen: os. teman; ohd. zeman (mhd. zemen; nhd. ziemen); ofri. timia (nfri. betame, betamje); oe. temian (vne. beteem ‘het gepast achten, toestaan’ [1565]); got. timan ‘passen’; < pgm. *tem-.
Wrsch. bij de wortel pie. *demh1-, *dom- ‘voegen, bouwen’ (IEW 198), zie → tamelijk, → timmeren. Niet verwant is de wortel pie. *demh2- ‘temmen’ (waarbij → tam en → temmen).
Naast betamen, *ghetamen bestonden ablautend de sterke werkwoorden betemen, (ge)temen ‘betamen, toekomen’: al onl. thi timit ‘jou komt toe’ [10e eeuw; W.Ps.]; mnl. betemet (3e pers. ev.) [1276-1300; CG II, Lut.A]; nu verdwenen.
betamelijk bn. ‘passend’. Mnl. betamelic ‘passend’ [1296; CG I, 2279]. Afleiding van betamen met het achtervoegsel → -lijk.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

betamelijk* [gepast] {betamelic 1296} van betamen.

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

betamelijk ‘gepast’ -> Fries betaamlik ‘gepast’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

betamelijk* gepast 1296 [CG I4, 2279]

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut