Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

beschaamd - (vervuld van schaamte)

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

F. Aarts (2017), Etymologisch Dictionairke vaan ’t Mestreechs, Maastricht

besjeemp (bn.) verlegen; Nuinederlands beschaemt <1500>.

F. Debrabandere (2011), Limburgs etymologisch woordenboek: de herkomst van de woorden uit beide Limburgen, Zwolle

besjeemp, bn.: verlegen. Heterofoon van beschaamd.

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

beschaamd ‘vervuld van schaamte’ -> Negerhollands beskaamt ‘vervuld van schaamte’.

Idioomwoordenboeken

F.A. Stoett (1923-1925), Nederlandsche Spreekwoorden, Spreekwijzen, Uitdrukkingen en Gezegden, drie delen, 4e druk, Zutphen

1628. Een (langen) neus krijgen (of halen),

d.w.z. beschaamd, met schande van iets afkomen, weggaan, afdruipen. Vgl. Marnix, Byenc. 60 r: Sy sullen wel een lange Neuse krijgen, als sy sien sullen, dat de gansche Schrift, met de uytlegghinghe der H. Vaderen, op onse Leere ten minsten alsoo wel sluyt als een tanghe op een vercken; Van Lummel, 31: Van schaemten sach men se bleusen, want sy creghen al langhe neusen; bl. 90: Sy creghen neusen een elle lanck; bl. 304 en 391; De Brune, 235; Bank. II, 204; Vierl. 23; Tuinman I, 169: een langen neus krygen; en bl. 250: hy heeft een langen neus gekregen.... zulke zien voor zich neêr, en langs hunnen neus, dien zy in 't gezicht krygen; C. Wildsch. III, 322: Om u een langen neus te geeven zend ik u deezen brief ingesloten. Een weergaaze neus haalen (Br. v. Abr. Bl. II, 11); enz. Syn. was de uitdr. camuysVgl. Kil.: Kamus, kamuys, platneuze; Mnl. Wdb. III, 1161; De Brune, Bank II, 254; Halma, 112: Camus, camuse, adj honteux, die eenen langen neus krijgt, beschaamd; verder de plaatsen in 't Ndl. Wdb VII, 1191. staan, die voorkomt bij De Brune, Bank. I, 91, in den zin van verlegen staan. Zie Harrebomée III, 179 a. Ook zeide men vroeger een neus krijgen (Winschooten, 165 en Halma, 380: hij kreeg een schoonen neus), waarmede te vergelijken is het bij Hooft, Ned. Hist. 486 voorkomende beneust heengaan, met een langen neus afdruipen. In Zuid-Nederland zegt men hiervoor: ievers 'nen neus krijgen, halen (zie Antw. Idiot. 1916); er van afkomen met 'nen langen neus, teleurgesteld zijn (Waasch Idiot. 457 b); met een langen neus weerkomen (Joos, 95; 106); er afkomen met eene drupneuze, druipneuze; drupneuzen (De Bo, 273 b); druipneuzen (Schuerm. 108 b en Bijv. 74 a); met eene neuze staan (De Bo, 739 a) en iemand een neus geven, zetten, hem zijn ongelijk doen inzien (Rutten, 153; Joos, 74), In het hd. kent men ook: eine Nase bekommen, mit einer langen Nase abziehenVgl. Paul, Wtb. 369: Einem eine lange Nase machen, indem man die ausgespreizten Finger davor hält, als Zeichen des Hohnes über ein miszlungenes Unternehmen; daher wohl auch mit langer Nase (unverrichteter Sache) abziehen müssen, also indem einem eine solche Gebärde gemacht wird.; de. at gaa bort med en lang Naese; in het Fransch: avoir le nez long, allongé; avoir un pied de nez, een lang gezicht trekken, boos zijn; in het Friesch: in noas fen in jelne lang krije, den neus stooten.

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut