Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

berig - (mannetjesvarken)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

beer 2 zn. ‘mannetjesvarken’
Onl. *bero in de persoonsnaam bern [834; Schoonheim 2003]; mnl. beer ‘mannetjeseverzwijn’ [1287; CG II, Nat.Bl.D].
Os., ohd. bēr(swīn) (nhd. dial. Bär); nfri. bear; oe. bār (ne. boar ‘beer, everzwijn’); < pgm. *baiza-.
Het woord is alleen West-Germaans. De oorsprong is onbekend; er bestaat geen verwantschap met → beer 1. Als de oorspr. betekenis ‘wild zwijn’ was, dan behoort het woord misschien bij een vorm pie. *bhoids-i ‘het angstaanjagende’ (waaraan gerelateerd Litouws baésas ‘spook, angstaanjagende verschijning’ bij pie. *bhoidos ‘schrik’); al met al is deze theorie weinig wrsch. Bij een andere interpretatie wordt uitgegaan van het seksuele aspect. Het woord wordt dan in verband gebracht met pie. *bhei(H)- ‘slaan, stoten’ (IEW 117), wat impliceert dat het dier (in tegenstelling tot de → barg ‘gecastreerd varken’) naar zijn potentie genoemd zou zijn. Het meest waarschijnlijk is dat dit een voor-Indo-Europees substraatwoord is. Dan zou verwant kunnen zijn: Welsh baedd ‘beer’ < *baəs-, dat alleen in de stemloosheid van de eindmedeklinker van pgm. *baiza- verschilt.
berig bn. ‘paringsbereid (van zeugen)’. Nnl. beerig ‘id.’ [1898; WNT]. Gevormd met het achtervoegsel → -ig.

EWN: ♦ berig bn. 'paringsbereid (van zeugen)' (1898*)
ANTEDATERING: beerig 'paringsbereid' [1897; iWNT]
{De datering van de attestatie in het EWN is onjuist. Dat moet zijn: 1897.}
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut