Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

berichten - (kennis geven)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

berichten ww. ‘kennis geven’
Mnl. De unse lant nine berigtet, noch burch ne stichtet ‘die ons land niet bestuurt en geen steden sticht’ [1200; CG II, Servas], Plinius oric berechten ‘Plinius hoor ik berichten’ [1287; CG II, Nat.Bl.D], Daerne was niemen, die hem conste berechten; sine wistens niet ‘er was niemand die hem kon inlichten, zij wisten het niet’ [1350; WNT berechten].
Afleiding met → be- van het Middelnederlandse werkwoord richten, rechten ‘recht maken, in orde maken’ [1291-1300; CG II, Alexius], dat een afleiding is van het bn.recht 1.
Mnd. berechten ‘op de juiste weg brengen, beleren, berichten’; mhd. berihten ‘verbeteren, beleren’ (nhd. berichten ‘berichten’, berichtigen ‘verbeteren’); ofri. biriuchta ‘recht spreken, verklaren, verbeteren’ (nfri. berjochtsje, berjocht dwaan).
Uit de betekenis ‘recht maken, in orde maken’ ontwikkelde zich ‘beleren’ en ‘inlichten, kennis geven’.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

berichten* [mededelen] {berechten, berichten [richten, sturen, terecht helpen, met woorden terecht helpen, inlichtingen geven, verschaffen, bezorgen] 1200} van be- + richten; de middelnederlandse betekenis ‘recht doen’ is vermoedelijk een afleiding van recht2.

J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek, Leiden

berichten ww., mnl. berechten, berichten ‘richten, inlichten, terechtwijzen, antwoorden, besturen, aanvoeren, regelen, beslechten, recht doen’, mnd. berechten, berichten, ofri. biriuchta. Ten dele samenstelling van richten, ten dele een afl. van recht.

N. van Wijk (1936 [1912]), Franck's Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, 2e druk, Den Haag

berichten ww., mnl. berechten, berichten “richten, terecht helpen, inlichten, terechtwijzen, antwoorden, besturen, aanvoeren, regelen, zorgen voor, behandelen, beslechten, recht doen”. Evenzoo mhd. beriht m.v. (nhd. verouderd bericht m.) bij berihten; vgl. nog mnd. berëchten, berichten, ofri. biriŭchta. Al deze woorden hebben dergel. bett. als de mnl. In mnl. berechten, berichten zijn twee woorden samengevallen; 1. een afl. van ʼt znw. recht = “recht doen” = mnd. berëchten, 2. een samenst. van richten = mnd. berichten, mhd. berihten.

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

berichten ‘mededelen’ -> Deens berette ‘mededelen’ (uit Nederlands of Nederduits); Zweeds berätta ‘vertellen, mededelen’ (uit Nederlands of Nederduits).

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

berichten* mededelen 1200 [CG II1 Servas]

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut