Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

believen - (behagen)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

believen ww. ‘behagen’
Mnl. believen ‘behagen’ [1419; MNW]; vnnl. be-lieuen ‘behagen, bevallen, believen’ [1599; Kil.]. De uitdrukking als 't u blieft verschijnt bij Pieter Langendijk [18e eeuw; WNT], zie → alstublieft.
Gevormd uit het voorvoegsel → be- en het bn.lief.
Mnd. beleven; nhd. belieben; ofri. liavia (zonder voorvoegsel) ‘behagen’ (nfri. beleavje).
In het Oudnederlands bestond ook al het werkwoord gelieuon, met dezelfde betekenis [10e eeuw; W.Ps.], zie → gelieven 2.

EWN: believen ww. 'behagen' (1419)
ANTEDATERING: believen 'goedvinden' in: belieft, gegonst ende geconsentiert 'goedgevonden, gegund en toegestemd' [1335; iMNW]
{De betekenis van de eerste attestatie in het EWN moet zijn: 'goedvinden'.}
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

believen* [behagen] {1419 in de betekenis ‘beleven, goedvinden, behagen’} middelnederduits beleven, hoogduits belieben, vgl. gelieven, lief.

J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek, Leiden

believen ww. of blieven, mnl. believen ‘behagen’, mnd. belēven, nhd. belieben naast het analoge mnl. (ghe)lieven, mnd. (ge)lēven, mhd. (ge)lieben, ofri. liāvia. — Zie verder: lief.

N. van Wijk (1936 [1912]), Franck's Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, 2e druk, Den Haag

believen, blieven ww., mnl. believen “behagen” (e.a. bett.). = nhd. belieben, mnd. belêven o.a. “id.”. Ook mnl. (ghe)lieven (ndl. gelieven), mhd. (ge)lieben, mnd. (ge)lêven, ofri. liâvia komen = “lief, aangenaam zijn (of worden)” voor, misschien ook onfr. gelievon.

blieven ww. Uit believen.

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

F. Aarts (2017), Etymologisch Dictionairke vaan ’t Mestreechs, Maastricht

bleve (ww.) believen, behagen; Middelnederlands believen <1419>.

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

believen ‘behagen’ -> Negerhollands believ, belief ‘behagen’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

believen* behagen 1419 [MNW]

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut