Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

bekwamen - (vaardigheid bijbrengen)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

bekwaam bn. ‘kundig’
Mnl. dits mi wel bequame ‘dat is mij aangenaam, nuttig’ [1260-80; CG II, Wr.Rag.]; vnnl. bequaem ‘geschikt (voor)’ [1550; WNT], ‘aangenaam, welgevallig’ [ca. 1600; WNT], bequaam ‘in staat (tot)’ [1695; WNT]; nnl. bekwaam ‘door aanleg of oefening in staat tot het beoefenen van een vak of bedrijf’ [1784-85; WNT].
Ablautsvorm (rekkingstrap) bij het Middelnederlandse werkwoord becomen ‘gepast zijn’, zie → bekomen.
Mnd. bequeme, bequame ‘passend, minzaam’; ohd. biquāmi ‘passend, nuttig’ (nhd. bequem ‘geriefelijk’); nfri. bekwaam; met ander voorvoegsel: oe. gecwēme naast oe. cwēme ‘geschikt, aangenaam’; on. kvæmr ‘komend, toegankelijk’; < pgm. *bi-quēmi- ‘passend’, bij pgm. *bi-kweman- ‘passen’, zie → komen.
bekwaamheid zn. ‘kunde’. Vnnl. bequaemheyt ‘geschiktheid, goede staat’ [1599; WNT], geschiktheid (voor), het in staat zijn (tot) [1688; WNT]. Gevormd uit bekwaam en het achtervoegsel → -heid. ♦ zich bekwamen ww. ‘studeren (voor)’. Nnl. bekwaamde zich ‘deed kennis op’ [1786-1811; WNT]. Afleiding van bekwaam.
Lit.: J. Weisweiler (1935) ‘Verbs of Motion in their Semantic Divergence’, in: Indogermanische Forschungen 53, 54-56

EWN: bekwaam bn. 'kundig'; de betekenis 'geschikt, in staat tot' (1550)
ANTEDATERING: die ghi bequaem daer toe kennet 'die gij daarvoor geschikt acht' [1399; MNW-P]
EWN: ♦ bekwaamheid zn. 'kunde' (1599)
ANTEDATERING: mnl. bequaemheit des tijts 'geschiktheid van het tijdstip' [1409; MNW-P]
EWN: ♦ zich bekwamen ww. 'studeren (voor)' (1786-1811)
ANTEDATERING: vnnl. eerst bequaemt den ghebruycker tot 'maakt de gebruiker geschikt voor' [1630; Coornhert, 284r]
Later: Poog met al uw kracht, ô yverige Schilderjeugt, u te bequamen tot eygen vindingen [1678; Van Hoogstraten, 192] (EWN: 1786-1811)
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

bekwamen, zich ‘zich de nodige kennis en vaardigheid bijbrengen’ -> Deens bekvemme sig ‘zich ergens toe zetten’ (uit Nederlands of Nederduits); Noors bekvemme seg ‘zich ergens toe zetten’ (uit Nederlands of Nederduits).

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut