Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

bekokstoven - (bekonkelen)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

bekokstoven ww. ‘bekonkelen’
Nnl. kokstoven ‘iets uitvoeren’ [ca. 1730; WNT kokstoven], bekokstoven ‘heimelijk bedisselen’ [ca. 1900; WNT kokstoven].
De huidige vorm is schertsend afgeleid met → be- van het werkwoord kokstoven, zelf weer gevormd uit het zn.kok 1 en het zwakke werkwoord → stoven. Een variatie die wellicht bekokstoven ook heeft beïnvloed is het zwakke werkwoord bekoken ‘iets in voldoende mate koken’, (figuurlijk) ‘overwegen, onderzoeken’, als in Hoe onvolledig dit voorstel, hetwelk bekookt en uitgewerkt zou dienen te worden ook zij [1854-59; WNT].
Vergelijkbaar zijn de werkwoorden Engels concoct ‘(spijzen) samenstellen’ > ‘bedenken, beramen’ en Frans concocter ‘uitbroeden, lang voorbereiden’; vgl. ook Fries bepankoekbakke ‘bekokstoven’.

EWN: bekokstoven ww. 'bekonkelen'; de betekenis 'bekonkelen' (ca. 1900)
ANTEDATERING: BESLOTEN VERGADERINGEN waar de boel "bekokstoofd" … wordt [1890; Recht voor allen (KB) 16/10]
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

bekokstoven [heimelijk regelen] {ca. 1900} variant van bekoken [iets in voldoende mate koken, overwegen, door te koken iets verwerven, voor iem. koken]; van koken1 + stoven.

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

bekokstoven ‘heimelijk regelen’ -> Fries bekokstove ‘heimelijk regelen, bekonkelen’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

bekokstoven heimelijk regelen 1900 [WNT kokstoven]

Idioomwoordenboeken

F.A. Stoett (1923-1925), Nederlandsche Spreekwoorden, Spreekwijzen, Uitdrukkingen en Gezegden, drie delen, 4e druk, Zutphen

193. Iets bekokstoven,

d.w.z. iets klaar maken, beredderen, bedisselen, bekonkelen. Zie Haagsche Post, 27 Juli 1918, p. 879: En alsof het gold een vraag die de overgroote meerderheid steeds uitermate weinig belang heeft ingeboezemd, gaat men voort in het donker alles te bekokstoven; Handelsblad, 7 Juni (1921 (A), p. 1, k. 2: De buitenstaanders, die af en toe hooren wat de fractieleiders van onzen gemeenteraad zoo onder elkaar bekokstoven; Handelsblad, 25 Nov., 1920 (O.) p. 1 k. 2: Maar wat men werkelijk niet voor openbare behandeling geschikt acht, zal men wel vooraf weten te bekokstoven of door de sub-commissies laten voorbereiden; De Vrijheid, 15 Febr. 1922 p. 1 k. 2.

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut