Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

beheren - (administreren, besturen)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

beheren ww. ‘administreren, besturen’
Mnl. Dat hy iu hoede ende beheer ‘moge hij jullie beschermen en besturen’ [1415-35; MNW-R], beheeren ende regeren ‘besturen en regeren’ [1432; MNW-R], hat ende nijt beheertse ‘haat en afgunst is hun meester’ [1437; MNW-P], beheren ‘onder zijn macht hebben, aan zich onderwerpen’ [1458; MNW]; nnl. beheerd (verl.deelw.) ‘geadministreerd, bestuurd’ [1866; WNT].
Gevormd uit → be- en het zn.heer 1.
Mnd. beheren ‘beheersen’; mhd. beherren ‘overweldigen’; nfri. beheare ‘beheren’.
beheer zn. ‘het beheren; bestuur’. Nnl. beheer ‘id.’ [1841; WNT]. Afleiding van beheren.

EWN: ♦ beheer zn. 'het beheren; bestuur' (1841)
ANTEDATERING: het beheer en directie van den aan te leggen Dyk (spelling niet zeker) [1753; Register 1, 303]
Later: aan 't beheer van Zeeland toevertrouwt [1758; Vrolikhert, 108]
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

beheren* [besturen] {<1357> in de betekenis ‘beheersen, toezicht houden, een heer over iets aanwijzen’} middelnederduits beheren, middelhoogduits beherren [als heer besturen], afgeleid van heer1.

J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek, Leiden

beheren ww., mnl. behēren ‘beheersen, toezicht houden’ evenals mnd. behēren, mhd. behērren ‘als heer besturen’, afgeleid van heer.

N. van Wijk (1936 [1912]), Franck's Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, 2e druk, Den Haag

beheer znw. o. Een jong, 19de-eeuwsch woord, gevormd van beheeren ww., mnl. behêren “beheerschen, toezicht houden”, een afl. van heer I. Evenzoo mhd. behêrren, mnd. behêren “als heer besturen”.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

beheren* besturen 1357 [MNW]

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut