Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

beheer - (bestuur, administratie)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

beheren ww. ‘administreren, besturen’
Mnl. Dat hy iu hoede ende beheer ‘moge hij jullie beschermen en besturen’ [1415-35; MNW-R], beheeren ende regeren ‘besturen en regeren’ [1432; MNW-R], hat ende nijt beheertse ‘haat en afgunst is hun meester’ [1437; MNW-P], beheren ‘onder zijn macht hebben, aan zich onderwerpen’ [1458; MNW]; nnl. beheerd (verl.deelw.) ‘geadministreerd, bestuurd’ [1866; WNT].
Gevormd uit → be- en het zn.heer 1.
Mnd. beheren ‘beheersen’; mhd. beherren ‘overweldigen’; nfri. beheare ‘beheren’.
beheer zn. ‘het beheren; bestuur’. Nnl. beheer ‘id.’ [1841; WNT]. Afleiding van beheren.

EWN: ♦ beheer zn. 'het beheren; bestuur' (1841)
ANTEDATERING: het beheer en directie van den aan te leggen Dyk (spelling niet zeker) [1753; Register 1, 303]
Later: aan 't beheer van Zeeland toevertrouwt [1758; Vrolikhert, 108]
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

N. van Wijk (1936 [1912]), Franck's Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, 2e druk, Den Haag

beheer znw. o. Een jong, 19de-eeuwsch woord, gevormd van beheeren ww., mnl. behêren “beheerschen, toezicht houden”, een afl. van heer I. Evenzoo mhd. behêrren, mnd. behêren “als heer besturen”.

J. Vercoullie (1925), Beknopt etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, Den Haag / Gent

beheer o., Mnl. id.: Mhd. beherren, van heer 1, niet als Nhd. beheeren van heer 2.

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

beheer ‘bestuur, administratie’ -> Duits dialect † Beheer ‘bestuur, administratie’.

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut