Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

begrotelijk - ((te) duur)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

begroten ww. ‘schatten, voorlopig berekenen; bezwaren, spijten’
Mnl. begroten ‘vergoeden, schadeloosstellen’ [1290; MNW], begroeten ‘id.’ [1396; MNW]; vnnl. begrooten ‘(de grootte, omvang enz.) schatten, taxeren’ [1634; WNT]; nnl. begrooten ‘spijten’ [1890-96; WNT], ‘bezwaren’ [1897; WNT].
Afleiding met → be- van het bn.groot 1. Voor de betekenissen ‘bezwaren’ en ‘spijten’ wordt wel een afleiding gesuggereerd van Hebreeuws ḥarāṭāh ‘spijt’, dat via Jiddisch charote ‘berouw’ in de Amsterdamse volkstaal als grote, gerote terechtgekomen is. De betekenisontwikkeling van begroten ‘ramen’ via ‘te groot bevinden’ naar ‘te zwaar bevinden’ en ‘spijten’ is echter alleszins aannemelijk.
Het Middelnederlands had ook een werkwoord groten ‘de grootte van iets (met name van een geldsom) schatten’ [1494; MNW], ‘iets in geldswaarde uitdrukken’ [1460-86; MNW].
begroting zn. ‘raming, staatsbudget, becijfering met bescheiden’. Vnnl. begrotinge ‘schatting, raming van een bedrag’ [1582; WNT vorens]. Afleiding met → -ing. ♦ begrotelijk bn. ‘(te) duur’. Nnl. begrootelijk [1897; WNT]. Afleiding met → -lijk.

EWN: ♦ begroting zn. 'raming, staatsbudget, becijfering met bescheiden' (1582)
ANTEDATERING: mnl. begroetynghe 'vergoeding' [1451; CHN, gent 1451 1]
EWN: ♦ begrotelijk bn. '(te) duur' (1897)
ANTEDATERING: eene onbegrootelyke ('niet te schatten') menigte Koopvaardy-Schepen [1729; E.Mercurius 1, 178]
Later: begrootelijk 'spijtig' [1856; Navorscher, [2]32]
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal