Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

beduiden - (duidelijk maken; betekenen, voorspellen)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

beduiden ww. ‘duidelijk maken; betekenen, voorspellen’
Mnl. bediden ‘uitleggen’ [1240; Bern.], bediden ‘duidelijk maken, doen weten’ [1265-70; CG II, Lut.K], bedieden ‘betekenen’ [1285; CG II, Rijmb.], beduden ‘uitleggen’ [1270-90; CG II, Moraalb.]; vnnl. bedieden, beduyden ‘betekenen; uitleggen’ [1599; Kil.].
Afleiding met → be- van het werkwoord → duiden.
Nhd. bedeuten; ofri. bi-thiuda ‘verklaren’ (nfri. betsjutte); oe. (met ander voorvoegsel) ge-thiodan ‘vertalen’.
De vormen met /ī/ (bedieden) zijn Noordzee-Germaans; andere dialecten hadden gewoonlijk /ū/, /ui/.
Lit.: M. Philippa (1999) ‘Wat het Diets beduidt’, in: OT 68, 280-281

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

beduiden* [betekenen] {beduden 1301-1400} van be- + duidenbedieden.

N. van Wijk (1936 [1912]), Franck's Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, 2e druk, Den Haag

beduiden ww., vla. bedieden. Een samenst. van duiden, dieden.

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

F. Debrabandere (2007), Zeeuws etymologisch woordenboek: de herkomst van de Zeeuwse woorden, Amsterdam

beduën, bedujen ww.: betekenen. Door d-syncope uit beduden ‘beduiden’.

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

beduiden ‘betekenen’ -> Deens betyde ‘betekenen’ (uit Nederlands of Nederduits); Noors bety ‘betekenen’ (uit Nederlands of Nederduits); Zweeds betyda ‘betekenen’ (uit Nederlands of Nederduits); Papiaments bedei (ouder: bedui) ‘uitleggen, duidelijk maken, door aanduiding doen begrijpen’; Sranantongo bodoi ‘betekenen’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

beduiden* betekenen 1301-1400 [MNW]

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut