Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

bedrag - (geldsom)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

bedrag zn. ‘geldsom’
Mnl. bedraghe (datief) ‘gerechtelijk bewijs’ [1288; CG I, 1255], bedrach ‘overeenkomst’ [ca. 1350; MNW], ‘beschuldiging, aanklacht’ [eind 14e eeuw; MNW]; vnnl. bedragh ‘beschuldiging, vergelding’ [1599; Kil.], van 't allergrootste bedragh van zeer groot belang [1626; WNT geheimenis]; nnl. 't bedrag of 't beloop van eene rekening ‘het bedrag of de hoogte van een rekening’ [1717; Marin].
Afleiding van het werkwoord bedragen, dat zelf met → be- afgeleid is van → dragen.
Mhd. betrac ‘verdrag, overeenkomst’ (nhd. Betrag ‘bedrag, som’); nfri. bedrach. Ook mnd. bedragen ‘aanklagen’, sik bedragen ‘bedragen, belopen’; mhd. betragen ‘dragen, bijeenbrengen, rekenen’ (nhd. betragen ‘bedragen, belopen’).
Bedragen betekent in het Middelnederlands ‘aanklagen, beschuldigen’ [1265-70; CG II, Lut.K], ‘het bewijs van schuld leveren’, en wordt ook wederkerend gebruikt: hem bedragen ‘zich gedragen’ [ca. 1325; MNW]. De betekenis ‘bedragen, belopen, tot een zeker getal opklimmen’ is in het Middelnederlands nog zeldzaam [ca. 1500; MNW], maar wordt gewoon in de 16e eeuw: bedraghende ter somme van zes ponden [1539; WNT winkelhouder], so vele als die costen souden moghen bedraghen [1566; WNT retracteeren]. De huidige betekenis van bedrag is pas Nieuwnederlands.

EWN: bedrag zn. 'geldsom' (1288)
ANTEDATERING: vol bedrach 'volledig bewijs' [1275-76; VMNW]
Later: het bedragh der geheele Pachts-penningen [1665; Recueil, K1v] (EWN: 1717)
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

bedrag* [geldsom] {bedrach 1288} van bedragen.

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

F. Debrabandere (2011), Limburgs etymologisch woordenboek: de herkomst van de woorden uit beide Limburgen, Zwolle

bedrag, zn.: aandacht, belang. Vnnl. 1626 de geheimenissen van ’t aldergrootste bedragh, Hooft (WNT).

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

bedrag* geldsom 1288 [CG I2, 1255]

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal