Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

bedoelen - (met woorden aanduiden, zich ten doel stellen)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

bedoelen ww. ‘met woorden aanduiden, zich ten doel stellen’
Nnl. bedoelen ‘tot doel hebben’ [1733; WNT], dan bedoelt men er ... mee ‘dan duidt men ... aan, dan heeft men het over ...’ [1777; WNT zwaarte I].
Afleiding met → be- van het werkwoord doelen (zie → doel), dat reeds in het Middelnederlands voorkomt in de betekenis ‘schijfschieten’.

EWN: bedoelen ww. 'met woorden aanduiden, zich ten doel stellen' (1733)
ANTEDATERING: vnnl. ik kon ... mijn oogwit niet bedoelen 'ik kon mijn doel niet stellen' [1675; Zoet, 177]
Later: 't geen den Apostel bedoeld ('voor ogen heeft') in dezen Zendbrief [1679; Groenewegen, 420] (EWN: 1777)
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

bedoelen* [zich ten doel stellen, aanduiden] {1731-1735} van be- + doel of doelen.

N. van Wijk (1936 [1912]), Franck's Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, 2e druk, Den Haag

bedoelen ww. Van doel of van ’t denominatieve ww. doelen gevormd.

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

bedoelen ‘zich ten doel stellen; aanduiden’ -> Sranantongo bedul ‘aanduiden; bedoeling’; Surinaams-Javaans bedul ‘bedoeling, betekenis; aanduiden’ .

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

bedoelen* zich ten doel stellen, aanduiden 1731-1735 [WNT]

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut