Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

bedingen - (bij overeenkomst bepalen)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

bedingen ww. ‘bij overeenkomst bepalen’
Mnl. bedingen ‘voor het gerecht brengen, een zaak bepleiten’ [1254; CG I, 56]; vnnl. geen kaesen noch zuvel te copen noch te vercopen noch te bedingen ‘geen kazen of zuivel te kopen, te verkopen of door onderhandelen te verwerven’ [1518; WNT Supp. arrha], bedingen ‘bij overeenkomst verkrijgen, bepalen’ [1612; WNT aardig].
Afleiding met → be- van het werkwoord → dingen dat in het Middelnederlands ‘een rechtszitting houden, bepleiten, een bod doen’ betekent. De betekenis heeft zich ontwikkeld van ‘voor het gerecht brengen’ via ‘door middel van een rechtszaak verwerven’ tot ‘door onderhandeling verwerven of aanspraak maken op’.
Mnd. bedingen, mhd. bedingen ‘bedingen, protesteren’; nfri. betingje.
beding zn. ‘voorwaarde’. Vnnl. bedingh ‘het in rechten verdragen van een zaak’ [1604; WNT].

EWN: ♦ beding zn. 'voorwaarde' (1604)
ANTEDATERING: letten op de saecke, ende bedinghe van partyen [1582; iWNT overzien] (1604)
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

bedingen* [bij overeenkomst bepalen] {1254 in de betekenis ‘voor de rechtbank brengen’} van be- + dingen.

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

bedingen ‘bij overeenkomst bepalen’ -> Deens betinge ‘voorwaarden vormen voor, afhangen, eisen’ (uit Nederlands of Nederduits); Noors betinge ‘bepalen, voorwaarde vormen voor; (wederkerend) als voorwaarde stellen’ (uit Nederlands of Nederduits); Zweeds betinga ‘bepalen, voorwaarde vormen voor, conditioneren’ (uit Nederlands of Nederduits).

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

bedingen* bij overeenkomst bepalen 1546 [Naembouck]

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut