Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

bat - (slaghout)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

bat zn. ‘slaghout’
Nnl. bat ‘stuk hout, slaghout’ [1866; Sijs 2001], ‘slaghout bij cricket’ [1899; Woordenschat], ‘racket bij pingpongspel’ [1956; Dale].
Ontleend aan Engels bat ‘slaghout voor het spelen van cricket’ [1706; OED], ontwikkeld uit Middelengels batte ‘knuppel, knots’, Oudengels batt, dat wrsch. teruggaat op vulgair Latijn battere [2e eeuw] < klassiek Latijn bātuere, battuere ‘slaan’, zie → batterij. Misschien is er ook latere invloed van Frans batte ‘knuppel, bat, slaghout’ [13e eeuw; Rey] bij het werkwoord battre ‘slaan’ [1050, Rey], dat ook teruggaat op Latijn battuere. Er wordt voor Oudengels batt ook wel aan een Keltische oorsprong gedacht, maar Iers bata, bat ‘staf’ is een latere ontlening aan het Frans (BDE).

EWN: bat zn. 'slaghout' (1866)
ANTEDATERING: een balhout of "bat" (bij cricket) [1848; Leeskabinet 3, 109])
Later: ping-pong spelen met net, ballen en bats [1935; Leidsch dagblad (Ld) 29/11] (EWN: 1956)
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

bat [slaghout] {1901-1925} < engels bat < oudengels batt [knuppel] < frans batte [idem], van battre [slaan] (vgl. batterij).

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

J. van Donselaar (1989), Woordenboek van het Surinaams-Nederlands, Muiderberg

bat (de, -s), slaghout. - Etym.: E, maar N uitgesproken. In AN id., E uitgesproken: ‘bet’. - Zie ook: bat-en-bal*, batten* (11.1).

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

bat (Engels bat)
Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

bat ‘slaghout’ -> Duits dialect Bat, Batten, Battenpost, Kopost ‘wegneembare brug die uit twee planken bestaat’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

bat slaghout 1866 [Alg. Ned. Enc.] <Engels

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut