Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

bassen - (blaffen, schreeuwen, tekeergaan)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

bassen ww. ‘blaffen, schreeuwen, tekeergaan’
Mnl. bassen ‘schreeuwen, blaffen’ [1287; CG II, Nat.Bl.D]; vnnl. bassen, blaffen ofte bellen [1573; Thes.].
Het woord komt uitsluitend in het Nederlands voor (tegenwoordig alleen nog in Zuid-Nederlandse dialecten), hoewel het Sanskrit een vergelijkbare vorm kende: bhaṣá-ḥ ‘blaffend’. Wrsch. is deze, net als de Nederlandse vorm, door klanknabootsing ontstaan.
Het werkwoord werd in het Middelnederlands zowel sterk (bies, gebassen) als zwak (baste, gebast) verbogen; tegenwoordig is het uitsluitend zwak.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

bassen* [blaffen] {1287} klanknabootsende vorming.

J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek, Leiden

bassen ww., mnl. bassen (bies) ‘blaffen’. Nu nog wvla. zie ook Theutonista: bassen ‘blaffen’. — Verder niet bekend; het zal wel een klanknabootsende formatie zijn, ofschoon de sterke vervoeging in het mnl. dan wel bevreemdt.

bassen [Aanvullingen De Tollenaere 1969]: niet alleen nog wvla., maar algemeen zuidnl.; J. L. Pauwels, LBijdr 52, 100 [1963].

N. van Wijk (1936 [1912]), Franck's Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, 2e druk, Den Haag

bassen ww., mnl. bassen, praet. bies; zoo nog wvla. = Teuth. bassen “blaffen”. Komt elders niet voor. Onomatopoëtisch. Vgl. blaffen, bauwen.

J. Vercoullie (1925), Beknopt etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, Den Haag / Gent

bassen ono.w., Mnl. bassen, komt elders niet voor; is onomat.

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

F. Debrabandere (2011), Limburgs etymologisch woordenboek: de herkomst van de woorden uit beide Limburgen, Zwolle

bassen, ww.: blaffen; zwaar hoesten, toesnauwen, schelden. Ook Vlaams en Brabants, m.n. in de grondbetekenis ‘blaffen’. Mnl., Vnnl. bassen ‘blaffen’. Wsch. klanknabootsend. Vgl. Vnnl. baffen (Kiliaan) en Mhd. baffen ‘blaffen’. Zie ook bellen.

F. Debrabandere (2010), Brabants etymologisch woordenboek: de herkomst van de woordenschat van Antwerpen, Brussel, Noord-Brabant en Vlaams-Brabant, Zwolle

bassen, baasten, ww.: blaffen; zwaar hoesten, toesnauwen, schelden. Ook Vlaams, m.n. in de grondbetekenis ‘blaffen’. Mnl., Vnnl. bassen ‘blaffen’. Wrsch. klanknabootsend. Vgl. Vnnl. baffen (Kiliaan) en Mhd. baffen ‘blaffen’. Ook D. bellen ‘blaffen’ is sinds de 17e eeuw ‘zwaar hoesten’ gaan betekenen.

F. Debrabandere (2007), Zeeuws etymologisch woordenboek: de herkomst van de Zeeuwse woorden, Amsterdam

bassen ww.: blaffen > toesnauwen; zwaar hoesten. Ook Vl. Mnl., Vnnl. bassen ‘blaffen’. Wsch. klanknabootsend. Vgl. Vnnl. baffen (Kiliaan) en Mhd. baffen ‘blaffen’. Ook D. bellen ‘blaffen’ is sinds de 17de eeuw ‘zwaar hoesten’ gaan betekenen.

F. Debrabandere (2005), Oost-Vlaams en Zeeuws-Vlaams etymologisch woordenboek: de herkomst van de Oost- en Zeeuws-Vlaamse woorden, Amsterdam

bassen (B, G, L, W, ZO, ZV), ww.: blaffen > toesnauwen; zwaar hoesten. Ook Wvl. Mnl., Vnnl. bassen 'blaffen'. Wsch. klanknabootsend. Vgl. Vnnl. baffen (Kiliaan) en Mhd. baffen 'blaffen'. Ook D. bellen 'blaffen' is sinds de 17e eeuw 'zwaar hoesten' gaan betekenen.

G.J. van Wyk (2003), Etimologiewoordeboek van Afrikaans, Stellenbosch

3bas ww.
1. Met bas (2bas 1) behandel in die looiproses. 2. Van bas (2bas 1) ontdoen. 3. Op die liggaam slaan.
Leenbetekenisse van Eng. bark (1430 in bet. 1, 1545 in bet. 2, 1850 in bet. 3).

F. Debrabandere (2002), West-Vlaams etymologisch woordenboek: de herkomst van de West-Vlaamse woorden, Amsterdam

bassen, ww.: blaffen > zwaar en luid hoesten. Mnl., Vroegnnl. bassen ‘blaffen’. Wsch. klanknabootsend. Vgl. Vroegnnl. baffen (Kiliaan) en Mhd. baffen ‘blaffen’. Ook D. bellen ‘blaffen’ is sinds de 17e eeuw ‘zwaar hoesten’ gaan betekenen.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

bassen* blaffen 1287 [CG NatBl]

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal