Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

bareel - (slagboom)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

bareel zn. (BN) ‘slagboom’
Nnl. barreel, bareel [1865-70; Schuermans].
Ontleend aan (Picardisch?) Frans barrel, een oudere variant van Frans barreau ‘slagboom, stang, tralie’ [1285]. Deze woorden gaan terug op Oudfrans barre ‘dwarsbalk’ [eind 12e eeuw], zie → baar 3 ‘staaf’.
Het woord is vooral BN en kan worden vergeleken met → bureel naast → bureau, waar men hetzelfde verschil in achtervoegsel met dezelfde verspreiding ziet.

EWN: bareel zn. (BN) 'slagboom' (1865-70)
ANTEDATERING: Wallen, Huysen, Bareelen 'walkanten, huizen, slagbomen' [1750; Octroy, 13]
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

bareel [tolhek] {1873} < verouderd frans barrel, thans barreau [stang, balie] < middeleeuws latijn barra (vgl. bar2).

J. Vercoullie (1925), Beknopt etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, Den Haag / Gent

barreel o. (slagboom), uit Ofra, barrel, meerv. barreaux (waaruit het Nfra. enk. barreau), dimin. van barre = baar 2 (z.d.w.).

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

F. Debrabandere (2011), Limburgs etymologisch woordenboek: de herkomst van de woorden uit beide Limburgen, Zwolle

bareel, zn.: slagboom, sluithek, spoorboom, hek. Ofr. barrel > Fr. barreau, dim. van Ofr., Fr. bare, barre ‘staaf, slagboom, hek’ < Mlat. barra. In de Belgisch-Vlaamse dialecten wordt algemeen het woord barriere gebruikt < Pic. barire voor Fr. barrière. In België heeft bareel een nagenoeg standaardtalige status, b.v. in dooibarelen ‘dooiversperring’. Samenst. bareelwachter ‘baanwachter’.

F. Debrabandere (2010), Brabants etymologisch woordenboek: de herkomst van de woordenschat van Antwerpen, Brussel, Noord-Brabant en Vlaams-Brabant, Zwolle

bareel, zn.: slagboom, sluithek, spoorboom; tolboom, tol. Ook BN-dialect. Ofr. barrel > Fr. barreau, dim. van Ofr., Fr. bare, barre ‘staaf, slagboom, hek’ < Mlat. barra. In de Belgisch-Vlaamse dialecten wordt algemeen het woord barriere gebruikt < Pic. barire voor Fr. barrière. In België heeft bareel een nagenoeg standaardtalige status, b.v. in dooibarelen ‘dooiversperring’. Samenst. bareelwachter ‘baanwachter’.

F. Debrabandere (2007), Zeeuws etymologisch woordenboek: de herkomst van de Zeeuwse woorden, Amsterdam

bareel zn.: slagboom, sluithek, spoorboom; (ook) hek van weiland. Ook Zndl. Ofr. barrel > Fr. barreau, dim. van Ofr., Fr. bare, barre ‘staaf, slagboom, hek’ < Mlat. barra. In de Belgisch-Vlaamse dialecten wordt algemeen het woord barriere gebruikt < Pic. barire voor Fr. barrière. In België heeft bareel een nagenoeg standaardtalige status, b.v. in dooibarelen ‘dooiversperring’.

F. Debrabandere (2005), Oost-Vlaams en Zeeuws-Vlaams etymologisch woordenboek: de herkomst van de Oost- en Zeeuws-Vlaamse woorden, Amsterdam

bareel (ZV), zn.: slagboom, sluithek, spoorboom. Ook Zndl. Ofr. barrel > Fr. barreau, dim. van Ofr., Fr. bare, barre 'staaf, slagboom, hek' < Mlat. barra. In de Belgisch-Vlaamse dialecten wordt algemeen het woord barriere gebruikt < Pic. barire voor Fr. barrière. In België heeft bareel een nagenoeg standaardtalige status, b.v. in dooibarelen 'dooiversperring'.

bariele (G), zn. v.: slagboom. Met wisseling van de liquidae r/l < Fr. barrière.

A.A. Weijnen (2003), Etymologisch dialectwoordenboek, Den Haag

bareel slagboom, tolhek (Vlaanderen, Brabant). « ofra. barrel (= fra. barreau; afl. bij ofra., fra. barre ‘dwarsstang’, van onzekere herkomst).
Goemans 68, FEW 1256.

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut