Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

barbiepop - (speelpopje aangekleed als volwassen vrouw)

Thematische woordenboeken

M. De Coster (2007), Groot scheldwoordenboek: van apenkont tot zweefteef, Antwerpen

barbie(pop): vrouw met een popperig uiterlijk. Vaak echter voor een leeghoofdig maar seksueel aantrekkelijk meisje. De naam Barbie werd omstreeks 1958 in de Verenigde Staten door de fabrikant van de poppen gegeven als merknaam. Genoemd naar zijn dochtertje, Barbara Handler.

Geëmancipeerde Barbie-poppen met een pond anti-rimpelcrème, fondantkapsels en siliconentieten. (Penthouse, november 1994)
Natuurlijk wil Britney Spears serieus genomen worden. En waarom zouden wij deze zingende Barbie eigenlijk niet serieus nemen? (Nieuwe Revu, 22/03/2000)

E. Sanders (1993), Eponiemenwoordenboek: Woorden die teruggaan op historische personen, Amsterdam

barbie, een bepaald type meisje of vrouw
Was Barbara Handler een tutje? Of speelden de meeste Amerikaanse meisjes van achttien in de jaren vijftig urenlang met een kartonnen pop die met papieren kleertjes kon worden behangen?
Hoe het ook zij, Barbara deed dat, en het eindeloze aan- en uitkleden van die tweedimensionale pop bracht haar moeder, Ruth Handler, op het idee een pop in drie dimensies te maken. Daar zou immers meer lol aan te beleven zijn.
Ruth was getrouwd met Elliot Handler, die in 1945 samen met Harold Mattson de latere Amerikaanse speelgoedgigant Mattel had opgericht. Volgens Grauls (1991) liet Ruth Handler zich voor het uiterlijk van de pop inspireren door een Duitse pop die was gevormd naar Lilli, een cartoonfiguur uit de Bild-Zeitung. De naam was snel gevonden: zij noemde de pop naar haar dochter barbie.
Barbie verscheen eind 1959 op de Amerikaanse markt. Zij kreeg de gedaante van een achttienjarig meisje en was de eerste pop met borsten. Dat was een van de redenen waarom barbie op de eerstvolgende speelgoedbeurs niet werd ingekocht.
In 1961 kreeg Barbie gezelschap van Ken - zo genoemd naar de zoon van Ruth en Elliot Handler. Hoewel Ruth Handler bij de staf van Mattel pleitte voor een ‘little bump’ verscheen Ken eerst zonder genitaliën.
Barbiepoppen zijn sindsdien uitgegroeid tot een cult-verschijnsel met jaarlijkse verzamelaarsbeurzen, Barbie-lookalike-wedstrijden en een netwerk van fanclubs. De Nederlandse Barbie-fanclub telde in 1992 70.000 leden. In 1993 waren er wereldwijd 500 miljoen barbiepoppen verkocht. In Nederland worden jaarlijks gemiddeld 950.000 barbies verkocht.
De Amerikaanse modekenner en sieraadontwerper Billy Boy schreef in 1988 Barbie, her Life and Times. Hierin beschrijft hij onder meer de gedaanteveranderingen van Barbie en de betekenis van haar kleding. Hij laat zien hoe de speelgoedfabrikant reageerde op ontwikkelingen op politiek en maatschappelijk terrein, zoals blijkt uit het succesvol op de markt brengen van Christie, het zwarte equivalent van Barbie, omstreeks 1968.
Vanaf 1964 zijn de poppen in ons land te koop. Over de figuurlijke betekenis van het woord barbie(pop) zijn de woordenboeken het vooralsnog oneens. Peptalk (1992) geeft als betekenis ‘opgeprikt, taarterig meisje of dito vrouw’, terwijl Koenen (1992) zegt: ‘onberispelijk netjes uitziende en daardoor onnatuurlijk overkomende vrouw’.
Zeker is dat Barbara Handler uit schaamte er lange tijd niet voor heeft willen uitkomen dat de barbiepoppen naar haar zijn vernoemd.
Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

barbiepop speelpopje aangekleed als volwassen vrouw 1990 [De Coster 1999]

M. De Coster (1999), Woordenboek van Neologismen: 25 jaar taalaanwinsten, Amsterdam

barbie(pop) (eig. pop, aangekleed als mannequin; de naam werd ca. 1958 door een Amerikaanse fabrikant gegeven als merknaam, naar zijn dochtertje Barbara Handler), vrouw, meisje met een onberispelijk en daardoor wat onnatuurlijk uiterlijk. In meer pejoratieve zin ook voor een leeghoofdig maar seksueel aantrekkelijk meisje.

Door de opmars van de videoclip volgde een periode waarin vrouwen vooral visueel aantrekkelijk moesten zijn. Aangeklede barbiepoppen, waarbij het uiterlijk belangrijker was dan de zang of de teksten. (Snoecks 1990)
Naast buitenaardse schoonheden als Naomi Campbell of Stephanie Seymour oogt Kate Moss voornamelijk gewoon. En daar gaat het in de mode momenteel om. Men is zo langzamerhand uitgekeken op die onbereikbare, met de perfecte maten gezegende Barbie-poppen. (Nieuwe Revu, 26/05/93)
De nieuwe modetendensen vragen om nieuwe gezichten — niet alleen in kleding, ook op het modellen-front heb je trends. In plaats van Barbie-poppen lopen er menselijke wezens. (Avenue, juli/augustus 1993)
De Barbie-poppen kregen applaus en dat was bevredigend, maar de gewone meisjes met dikke dijen werden uitgejouwd en zo vernederd dat ik inwendig bloedde... (Opzij, maart 1994)
Geëmancipeerde Barbie-poppen met een pond anti-rimpelcrème, fondantkapsels en siliconentieten. (Penthouse, november 1994)
Opgegroeid met irreële voorbeelden als te dunne Barbies en fotomodellen, zo wordt nu gedacht, zouden meisjes zo schrikken van de portie vet die hun lichaam tijdens de puberteit als noodzakelijke voorbereiding op de menstruatie ontwikkelt, dat ze in een veel te vroeg stadium te rigoureus gaan lijnen. (HP/De Tijd, 10/01/97)
Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut