Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

banderol - (strookje)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

banderol zn. ‘strookje’
Vnnl. banderolle, baanderol ‘vaantje’ [1588; Kil.]; nnl. in de samenstelling tabaksbanderollen ‘strookje’ [1925; WNT tabak].
Ontleend aan Frans banderole ‘officiële strook’ [18e eeuw; Rey], eerder al ‘vaantje’ [1578; Rey], ouder bannerolle [1446; Rey] < Italiaans banderuola [15e eeuw], verkleinwoord van bandiera ‘banier’, zie → banier.
Wrsch. is de hedendaagse betekenis opnieuw aan het Frans ontleend. In het Engels (banderole ‘vaan’, ouder bandrol [1681], band-roul [1563], ook via het Frans ontleend) heeft de betekenis ‘(officieel) strookje’ zich niet ontwikkeld. Duits Banderole ‘bandje, banderol’ [19e eeuw] is pas ontleend na het ontstaan van die betekenis in het Frans.

EWN: banderol zn. 'strookje'; de betekenis 'strook voor tabaksbelasting' (1925)
ANTEDATERING: in een samenstelling als banderollen-belasting ('belasting op tabakswaar via een speciale strook') [1904; Rotterdamsch nieuwsblad (KB) 24/10)
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

banderol [strook met opschrift] {1588} < frans banderole [wimpel, vaantje, banderol] < italiaans banderuola [idem], van bandiera [vaandel] (vgl. banier).

J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek, Leiden

banderol znw. v. < fra. banderole ‘wimpel, vaantje’ < ital. banderuola, dat een afleiding van bandiera ‘vaandel’ is. — Zie: banier.

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

banderol (Frans banderole)
Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

banderol ‘strook met opschrift’ -> Indonesisch banderol ‘strook met opschrift; prijskaartje’; Jakartaans-Maleis dialect bandrol, banrol ‘strook met opschrift’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

banderol strook met opschrift 1588 [Claes] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal