Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

ballotage - (het stemmen over iemands toelating als lid)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

ballotage zn. ‘het stemmen over iemands toelating als lid’
Nnl. ballotage of ballotering ‘stemming of verkiezing d.m.v. balletjes, briefjes, bonen etc.’ [1847; Kramers], ballotage [1861; WNT entree], maar reeds eerder het werkwoord balloteren ‘stemmen over iemands toelating’ [1803; WNT temporair].
Ontleend aan Frans ballottage, ouder balotaige ‘het stemmen’ [1520; Rey] (tegenwoordig uitsluitend nog ‘herstemming’, en eerder al ‘het slaan van de bal’ [1395]), afleiding van ballotte ‘balletje’ < Italiaans (dialectisch) ballota, gevormd uit het aan het Germaans ontleende balla, zie → bal 1, met verkleiningsachtervoegsel -otta.
Het stemmen vond plaats met gekleurde balletjes, terug te vinden in het Engelse werkwoord blackball ‘niet toelaten als lid’, oorspr. door een zwart balletje in de zak te deponeren.

EWN: ballotage zn. 'het stemmen over iemands toelating als lid' (1847)
ANTEDATERING: goedkeuring by "ballotage" 'acceptatie (van een officier) door stemming' [1785; Verzameling 3, 113]
Later: zonder eenige voorafgaande Ballotage (betreft lidmaatschap van de Burger-Societeit) [1800; Decreeten 7,2, 606] (EWN: 1861)
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

ballotage [het balloteren] {1824} < frans ballotage (vgl. balloteren).

Thematische woordenboeken

T. Pluim (1922), Wetenswaardig allerlei: bijdragen tot algemeene kennis voor studeerenden bijeenverzameld door T. Pluim, Groningen

Ballotage (Fr. ballottage). Zoo noemt men tegenwoordig in een vergadering de stemming met gesloten briefjes over personen of zaken, vooral over de benoeming van een nieuw lid. Oorspronkelijk geschiedde dit met kleine balletjes (in ’t Fr. ballottes; vandaar de naam); een wit balletje beteekende vóór, een zwart balletje tegen. Nog vroeger lootte of stemde men met witte en gekleurde boonen, zelfs reeds bij de Grieken. Vandaar onze vroegere uitdrukking: te boone gaan, d. w. z. deelnemen aan de verkiezing van de stedelijke overheidspersonen.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

ballotage het balloteren 1824 [WEI] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut