Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

badminton - (soort tennisspel)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

badminton zn. ‘soort tennisspel’
Nnl. badminton ‘Engels soort tennisspel’ [1915; Sanders 1995], ‘zeker spel’ [1931; WNT Aanv.].
Ontleend aan Engels badminton ‘balspel’ [1874; OED]. De sport is genoemd naar Badminton House, het kasteel van de hertog van Beaufort in Avon, voorheen Gloucester, waar het spel voor het eerst werd gespeeld.
Het spel is in 1931 in Nederland ingevoerd; voordien kan het woord geen Nederlands spel aanduiden (WNT Aanv.).
Lit.: Sanders 1995, 22-24

EWN: badminton zn. 'soort tennisspel' (1915)
ANTEDATERING: ... Lawn-tennis, Badminton, en andere Buitenspelen in groote verscheidenheid voorhanden [1882; NvdD 16/6]
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

badminton [balspel] {1915} < engels badminton, genoemd naar het kasteel Badminton van de hertog van Beaufort in Gloucestershire, in de 10e eeuw vermeld als ‘Badimyncgtun’. De naam betekent oorspr.: ‘boerderij van de lieden van Beadumund’.

J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek, Leiden

badminton znw. o., ‘balspel met rackets en een pluimbal’, sedert de 20ste eeuw < ne. badminton, genoemd naar het kasteel van de hertog van Beaufort in Engeland.

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

badminton (Engels badminton)

E. Sanders (1995), Geoniemenwoordenboek, Amsterdam

badminton (1915, uit het Engels) soort tennis met een shuttle

Volgens L. de Wolff (1951) dankt Nederland de introductie van het badminton aan A. den Hoed uit Schiedam. Omstreeks 1920 had Den Hoed de sport leren kennen in Ierland. Elf jaar later was hij een van de oprichters van de Nederlandse Badminton Bond.
De sport is genoemd naar Badminton House, het kasteel van de hertog van Beaufort in Avon, voorheen Gloucestershire. Het was hier dat het eerste spelletje badminton werd gespeeld.
Over de precieze gang van zaken lopen de meningen uiteen. Volgens sommigen is de uitvinding van het badminton te danken aan een regenbui. In 1860 gaf de hertog van Beaufort een tuinfeest. De kinderen amuseerden zich met een oeroud spelletje dat vroeger in Nederland bekendstond als vederbal of pluimbal en in Engeland als battledore of shuttlecock. Met paletjes sloegen zij een met leer overtrokken en met veertjes versierd balletje van kurk naar elkaar over. Door slecht weer dreigde alles ineens mis te lopen. Maar vindingrijke gasten spanden een net in de hal van Badminton House, namen het kinderspeelgoed in beslag en voilà, badminton was een feit. Een van de feestgangers vertrok later naar India, zo vervolgt deze geschiedenis, waar hij het spel introduceerde.
Waarschijnlijker is echter dat het spelletje met pluimbal en racket omstreeks 1873 voor het eerst op een feest te Badminton House werd gespeeld door Engelse officieren die de sport in India hadden leren kennen. Volgens sommigen zou het daar poon worden genoemd, maar het kan goed zijn dat hier sprake is van verwarring met de Indiase plaats Poona, waar de badmintonregels voor het eerst werden vastgelegd. Anderen situeren deze mijlpaal te Karachi — wat bewijst dat de prehistorie van het badminton nooit goed in kaart is gebracht.
Zeker is dat het spel in Engeland aanvankelijk vooral werd gespeeld in Bath en Cheltenham en andere plaatsen waar gepensioneerde kolonialen samenkwamen. Het spel won echter snel aan populariteit. In 1895 werd de Badminton Association opgericht en in 1899 werden de eerste kampioenschappen uitgeschreven. Er verscheen een Badminton Magazine en een Badminton Gazette en binnen korte tijd raakte het spel ook buiten Engeland bekend. Amerika liep wat dit betreft voorop. Al in 1878 werd in New York een badmintonclub opgericht. Alleen mannen en meisjes die ‘good-looking’ èn ongebonden waren, werden toegelaten.
Nederland zag badminton aanvankelijk als een puur Britse aangelegenheid. De Winkler Prins maakte er in 1915 melding van, naar het lijkt met enige verbazing: ‘In Engeland bestaat zelfs een “Badminton Association”.’ In 1938 omschreef een woordenboek badminton als een ‘soort van tafeltennis’. En in 1948 meldde de Winkler Prins: ‘In Nederland is er omstreeks 1930-1935 een vleug van belangstelling geweest, met bezoek van bekende spelers, doch opgang heeft het spel hier nog niet gemaakt, vnl. door gemis aan goede spelgelegenheid.’
Waarschijnlijk is dit de verklaring waarom het zo lang duurde voordat onze handwoordenboeken dit woord opnamen. Van Dale vermeldt badminton pas sinds 1950, Koenen sinds 1952 — ruim dertig jaar nadat A. den Hoed het spel uit Ierland meenam naar Schiedam.

Engels badminton (1874); Duits Badminton; Frans badminton (1882).

Vergelijk rugby

Peek & Aflalo Ency. sport games (1900); Ency. Brit.11 3 (1910) 189-190; Winkler Prins4 2 (1915) 486; Oosthoek ency.2 2 (1932) 75; Brandt Het vreemde woord (19382) 76; Winkler Prins6 3 (1948) 36; De Wolff Sport ency. (1951) 122; Arlott Oxf. Comp. Sports & Games (1975) 42-43; Ency. Brit.15 18 (1981) 139; Pfeifer Etym. Wtb. d. Deutschen (19932) 87; OED (19932).

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

badminton ‘soort tennis met een licht racket en een pluimbal’ -> Boeginees badmîntong ‘soort tennis met een licht racket en een pluimbal’; Madoerees badminton ‘soort tennis met een licht racket en een pluimbal’ (uit Nederlands of Engels); Makassaars bámîntong, battamîntong ‘soort tennis met een licht racket en een pluimbal’; Menadonees badminton ‘soort tennis met een licht racket en een pluimbal’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

badminton balspel 1915 [Sanders 1995] <Engels

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut