Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

azimut - (hoekmeting)

Etymologische (standaard)werken

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

azimut [hoekmeting] {1654} < frans azimut < arabisch as [de] + sumūt, mv. van samt [weg, manier, ook azimut], overgenomen in de meervoudsvorm en mét het niet-onderkende lidwoord: arabisch samt < latijn semita [pad].

J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek, Leiden

azimuth znw., o., algemeen europees woord sedert de renaissance < arab. as-samt ‘richting’ — Zie nog: zenith.

C.B. van Haeringen (1936), Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, Supplement, Den Haag

† zenith znw. o., niet bij Kil. Internationaal woord, dat evenals azimuth op arab. as-samt ‘richting’ berust. De vorm zenit is ontstaan uit verkeerde lezing van zemt.

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

azimut (Frans azimut)

P.H. van Laer (1964), Vreemde woorden in de sterrenkunde, 2e druk, Groningen

Azimuth (< Ar. as-samt = de weg, de richting; < Ar. lidwoord al, + samt, plur. simût, = weg; < Lat. sémita = voetpad, weg). Oorspronkelijk de in rechte lijn gemeten afstand van twee plaatsen. Thans: boog van de horizon tussen het zuidpunt en het snijpunt met de verticaalcirkel van een ster, gemeten van het zuidpunt in westelijke richting. Deze boog kan ook gemeten worden op cirkels evenwijdig met de horizon. Deze heten daarom azimuthcirkels. Een andere naam voor deze cirkels is → almucantar(at).

E.J. Dijksterhuis (1939), Vreemde woorden in de wiskunde

Azimuth (< Arab. al samt = de rechte weg; waarsch. < Lat. semita = voetpad). Oorspr. De in rechte lijn gemeten afstand van twee plaatsen. Thans: Hoek van een verticaal vlak met den meridiaan.

R. Dozy (1867), Oosterlingen, verklarende lijst der Nederlandschen woorden die uit het Arabisch, Hebreeuwsch, Chaldeeuwsch, Perzisch en Turksch afkomstig zijn, 's-Gravenhage

Azimut en zenit
Het eerste woord is samengesteld uit het Arab. lidwoord en het substantief semt; dus as-semt; eigenlijk de weg, de rechte weg, en bij de Arab. astronomen in denzelfden zin als bij ons. Zenit is hetzelfde woord als semt, bij de Arab. astronomen voluit semt-ar-ras (de semt van ’t hoofd).
Er is volstrekt geen reden om in ’t Hollandsch nog een h achter deze woorden te voegen, en het zoude beter geweest zijn, als men asimut en senit geschreven had; het gebruik heeft het evenwel anders gewild.

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

azimut ‘hoekmeting’ -> Indonesisch asimut ‘hoekmeting’.

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut