Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

autoped - (step)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

autoped zn. ‘step’
Nnl. autopède “plankje op 2 kleine wielen met luchtbanden, voorzien van een motor, bestuurbaar, waarop men staande of zittende rijdt; (als kinderspeelgoed) een dergelijk plankje zonder motor, vaak zonder luchtbanden” [1924; Dale], autoped ‘step als kinderspeelgoed’ [1937; WNT Supp.].
Ontleend aan het inmiddels verouderde Franse woord autopède ‘id. (met motor)’ [1918], dat wrsch. moet worden gezien als een combinatie van auto- zoals in het eerste lid van autobus, autocar, automobile (zie → auto), en de uitgang -pède (< Latijn pedis ‘voet’, genitief van pēs, zie → voet) van vélocipède ‘fiets’, zie ook → velo.
De autopède werd in 1917 in Frankrijk geïntroduceerd naar het idee van een soortgelijk voertuigje dat in Britse en Amerikaanse oorlogsfabrieken werd gebruikt (Grand Larousse Encyclopedique, 1960). In het moderne Frans is het woord onbekend en dus vermoedelijk tezamen met de zaak verdwenen; de autoped als speelgoed heet er trottinette. In het Nederlands is de naam voor de gemotoriseerde versie wel overgegaan op de speelgoedversie. Inmiddels heeft het woord in het spraakgebruik veelal plaatsgemaakt voor → step, in Nederland meer dan in België. Geen van beide woorden gebruikt men overigens in het Engels; daar zegt men scooter (zie → scooter), het Duits heeft Roller.

EWN: autoped zn. 'step' (1924)
ANTEDATERING: autoped / nieuw tweewielig eenpersoons motorvoertuig [1917; NRC 2/7]
Later: Auto-ped voor jongens en meisjes [1922; Leidsche courant 1/9] (EWN: 1924)
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

autoped [step] {1901-1925} < frans autopède, gevormd van grieks autos [zelf] + latijn pes (2e nv. pedis) [voet].

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

autoped ‘step’ -> Indonesisch otopét ‘step’; Jakartaans-Maleis otopèt ‘step’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

autoped step 1920 [Sanders 2001] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut