Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

auerhaan - (soort boshoen (Tetrao urogallus))

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

auerhaan zn. ‘soort boshoen (Tetrao urogallus)’
Nnl. ouerhaan [1763; Donselaar 1999a], ourhaan [1773; WNT Supp.], auer- [1857; WNT Supp.].
Ontleend (met latere spellingsaanpassing) aan Duits Auerhahn, dat met Nieuwhoogduitse diftongering is ontwikkeld uit Middelhoogduits urhan < Oudhoogduits ūrhano. Het tweede element is → haan. Voor het eerste element zie → woerhaan.

EWN: auerhaan zn. 'soort boshoen (Tetrao urogallus)' (1763)
ANTEDATERING: een Auerhaan voor 5 ... Copeken [1740; E.Mercurius 51, 1, 192]
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

auerhaan [soort boshoen] {ourhaan 1773} < hoogduits Auerhahn, middelhoogduits orrehan, oudnoors orri, zweeds orre, het noors heeft de vorm verlengd tot aarfugl, aarhane; etymologie onzeker → woerhaan, oeros.

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

auerhaan (Duits Auerhahn)

S. Theissen (1978), Germanismen in het Nederlands, Hasselt

auerhaan

Dit is een mooi voorbeeld van een woord dat naar de vorm onnederlands is (in het Nederlands zou het ‘oerhaan’ moeten zijn), en dat desondanks helemaal ingeburgerd is. Weliswaar noemt Van Dale het nog een germanisme (D. ‘Auerhahn’) maar hij zegt niet door welk woord men het zou moeten vervangen; hij geeft slechts de omschrijving ‘soort van boshoen’. Al de andere woordenboeken vermelden auerhaan trouwens zonder verdere aantekening.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

auerhaan hoendervogel 1763 [HOU I, 5, 392] <Duits

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut