Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

auditorium - (gehoorzaal)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

auditorium zn. ‘gehoorzaal’
Vnnl. auditorie ‘id.’ [1553; Werve], auditorium ‘(academische) gehoorzaal’ [1634; WNT]; nnl. auditorium ‘toehoorders’ [1834; WNT].
Al dan niet via Frans auditoire ‘gehoorzaal’ [1430; Rey] (nu alleen nog Belgisch-Frans en Zwitsers-Frans), ‘toehoorders’ [1440; Rey], ontleend aan Latijn audītōrium ‘toehoorders’, afleiding van audīre, zie → audio-.
Beide vormen werden tot in de 19e eeuw naast elkaar gebruikt, zowel in de betekenis ‘toehoorders’ als in de betekenis ‘gehoorzaal’.
auditor zn. ‘toehoorder’. Vnnl. auditor ‘id.’ [1650; WNT wissewasje]. Ontleend aan Latijn audītor ‘id.’, zie → auditeur.

EWN: auditorium zn. 'gehoorzaal'; de vorm auditorium (1634)
ANTEDATERING: "Auditorium" is een plaetse daer veel geleerden lieden by malcanderen comen [1613; Du Verdier, 272v]
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

auditorium [toehoorders, gehoorzaal] {1634 als ‘gehoorzaal’; als ‘gehoor’ 1834, vgl. auditorie 1553} < latijn auditorium [het horen van een rechtszaak, publiek, gehoor], van audire [horen] (vgl. audiëntie).

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

auditorium ‘gehoorzaal’ -> Indonesisch oditorium ‘gehoorzaal’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

auditorium gehoorzaal 1634 [WNT] <Latijn

auditorium het gehoor 1834 [WNT] <Latijn

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal