Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

attenderen - (opmerkzaam maken)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

attenderen ww. ‘opmerkzaam maken’
Nnl. attenderen ‘acht slaan op’ in bijv.: Ge hoeft niet hierop te attendeeren of er op te antwoorden [1885; WNT Supp.], ‘(iemand) opmerkzaam maken’ [1940; WNT Supp.]. Eerder alleen in woordenboeken: van Van den Werve [1553], Hofman [1650] en Meijer [1654], alleen met de betekenis ‘toehoren, toeluisteren’, vermoedelijk slechts een vertaling van het Latijn. Meijer [1654] geeft als eerste een betekenis “waarnemen, opletten”; zo ook Weiland [1832].
Ontleend aan Latijn attendere ‘gericht zijn op, zijn aandacht geven aan’, gevormd uit → ad- en tendere ‘spannen, richten, zich inspannen’, zie → tenderen.

EWN: attenderen ww. 'opmerkzaam maken' (1553)
ANTEDATERING: niet attenderende ten rechten verstande 'niet verstandig luisterende (?)' [1526; iWNT vergadering]
Later: Dat ... niet op de "vorm en wyze" ... hebben te attendeeren 'dat ... niet op de vorm en wijze moeten letten' [1783; Leydse courant 14/5] (EWN: 1885); op de nakoming van ... attenderen 'op de nakoming van ... wijzen' [1827; Middelburgsche courant (KB) 8/5] (EWN: 1940)
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

attenderen [attent maken (op)] {1553 in de betekenis ‘acht geven, acht slaan op’; de betekenis ‘letten op’ 1832; de betekenis ‘opmerkzaam maken’ 1926-1950} < latijn attendere [uitstrekken naar, zijn aandacht richten op], van ad [naar] + tendere [spannen, uitstrekken].

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

attenderen (Latijn attendere)
Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

attenderen attent maken (op) 1940 [WNT] <Latijn

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut