Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

atelier - (kunstenaarswerkplaats)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

atelier zn. ‘kunstenaarswerkplaats’
Nnl. atelier van constructie ‘constructiewerkplaats’ [1808; WNT Supp.], atelier ‘kunstenaarswerkplaats’ [1824; Weiland].
Ontleend aan Frans atelier [begin 15e eeuw; Rey] < Oudfrans astelier ‘stapel hout’ [1332; Wartburg], ‘(timmermans)werkplaats’ [1355; FEW], van astelle ‘spaander’ < Laatlatijn astella, met een zeer frequente suffixwissel uit Latijn astula < Latijn assula ‘spaander, splinter’, verkleinwoord van assis ‘plank, balk’. Dit laatste woord heeft volgens Walde/Hofmann mogelijk iets te maken met de muntnaam as (zie → aas 2), maar volgens Ernout/Meillet is dat niet wrsch. De overgang in het Latijn van assula naar astula is mogelijk ontstaan door contaminatie met hastula ‘stengel, stokje’, verkleinwoord van hasta ‘stang, staf’.
De betekenisontwikkeling liep van ‘timmermanswerkplaats’ via ‘constructie- en herstelwerkplaats in het algemeen’ [1808; WNT] naar ‘werkplaats, -vertrek van een beeldend kunstenaar’ [1824; WNT]. In samenstellingen als naaiatelier heeft atelier inmiddels ook de algemenere betekenis ‘werkplaats’ gekregen.

EWN: atelier zn. 'kunstenaarswerkplaats' (1808)
ANTEDATERING: zijn "Attelier" 'zijn schilderswerkplaats' [1794; Monarchiën 3, 84]
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

atelier [werkplaats] {1808} < frans atelier < oudfrans astelier, van astelle [spaander] < latijn astula, assula [spaander, splinter], verkleiningsvorm van assis, axis [plank, balk, as] (vgl. as2); de eerste betekenis van atelier was ‘timmermanswerkplaats’, eig. ‘splinteroord’.

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

atelier (Frans atelier)
Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

atelier werkplaats 1808 [WNT] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut