Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

ascese - (onthouding)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

asceet zn. ‘iemand die in onthouding leeft’
Nnl. asceten, asketen (mv.) “aandachtigen, bijzonder godsdienstigen” [1824; Weiland].
Al dan niet via Frans ascète ontleend aan Laatlatijn ascetes < Grieks askētḗs ‘die zich serieus oefent in deugd’, een afleiding van Grieks áskēsis bij het werkwoord askeĩn ‘serieus oefenen, zich met ernst toeleggen op’.
In het klassiek Grieks werd áskēsis gebruikt in verband met atletiek en oorlogsvoering. In de vroeg-christelijke tijd werd ascese voornamelijk beoefend door heremieten en andere adepten van wat later kloostergemeenschappen zouden worden.
ascese zn. ‘levenswijze gebaseerd op onthouding’. Nnl. ascese ‘id.’ [1832; WNT]. Ontleend aan Laatlatijn ascesis of Grieks áskēsis.

EWN: asceet zn. 'iemand die in onthouding leeft' (1824)
ANTEDATERING: vnnl. de Ascéten [1699; Fénélon, 145]
EWN: ♦ ascese zn. 'levenswijze gebaseerd op onthouding' (1832)
ANTEDATERING: Zijne [...] door strenge askese verzwakte gezondheid [1828; Ullmann 1, 266]
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

ascese [onthouding] {ascesis 1832} < laat-latijn ascesis < grieks askèsis (vgl. asceet).

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

ascese (Frans ascèse)
Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

ascese onthouding 1832 [WNT] <Latijn

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut