Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

archivaris - (die zorgt voor een archief)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

archief zn. ‘(opslagplaats van) documentatie’
Mnl. archyuen (mv.) ‘opgeslagen officiële documenten’ [1462; MNW]; vnnl. uuyten archyve van Uuytrecht ‘uit het archief van Utrecht’ [1534; WNT Supp.]; nnl. het archief [1800; WNT Supp.].
De meervoudsvorm gaat aan het enkelvoud vooraf en is tot en met de 17e eeuw ook frequenter. Daarom is er wrsch. sprake van ontlening aan het Frans, dat van oudsher archives [1282; Rey] alleen in het meervoud gebruikt. Dit gaat terug op Laatlatijn archivum, nevenvorm van archium < Grieks arkheĩon ‘overheid, ambtenarij; stadhuis, ambtsgebouw’, een afleiding van arkhḗ ‘oorsprong; het leiden; regering, heerschappij’, zie → aarts- en → archaïsch.
Als onzijdig enkelvoud wordt archief pas vanaf de 19e eeuw gebruikt, wellicht onder invloed van het Duits, dat Archiv ook als onzijdig woord kent.
archivaris zn. ‘beheerder van een archief’. Nnl. archivaris ‘id.’ [1763; WNT Supp.]. Ontleend aan Neolatijn archivarius.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

archivaris [die zorgt voor een archief] {1763} < modern latijn archivarius, van latijn archi(v)um [archief].

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

archivaris ‘beheerder van een archief’ -> Indonesisch arsiparis, arsipis ‘beheerder van een archief’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

archivaris die zorgt voor een archief 1763 [WNT] <modern Latijn

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut