Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

aquaduct - (waterleiding)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

aquaduct zn. ‘waterleiding’
Vnnl. aqueduct ‘waterleiding (uit de Oudheid)’ [1599; WNT Supp.], meestal toegespitst op bovengrondse bouwwerken en aangepast aan de Latijnse nominatief aqua: aquaduct [1872; WNT Supp.].
Ontleend aan middeleeuws Latijn aqueductus ‘waterleiding’ < klassiek Latijn aquaeductus, ductus aquae (beide met de genitief van aqua ‘water’, zie → a) of ductus aquārum. Hierin is ductus ‘leiding’ (zoals ook in → viaduct) een afleiding van dūcere ‘leiden’, zie → conducteur.
Een oudere ontlening van hetzelfde Latijnse woord is mnl. (h)aghedochte ‘onderaards gewelf, spelonk’ [1285; CG II, Rijmb.], met nevenvorm haechdocht [1340-60; MNW], en diverse andere in de andere Germaanse dialecten, bijv. Middelnederduits ageducht; Opperhessisch aduch ‘afwateringsgracht’; in Bochum akedrucht.

EWN: aquaduct zn. ‘waterleiding’; de betekenis 'bovengrondse waterleiding' (1872)
ANTEDATERING: aquaduct 'waterleiding op staken of schragen' [1842; AHB 19/1]
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

aquaduct [waterleiding, brug voor een kanaal] {1599} < latijn aquaeductus [waterleiding], van aqua (2e nv. aquae) [water] + ductus [leiding], van ducere (verl. deelw. ductum) [leiden].

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

aquaduct (Latijn aquaeductus)
Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

aquaduct ‘waterleiding op gemetselde bogen’ -> Indonesisch akuaduk ‘waterleiding op gemetselde bogen’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

aquaduct waterleiding op een gemetselde boog 1599 [WNT] <Latijn

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut