Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

appendix - (aanhangsel)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

appendix zn. ‘aanhangsel’
Vnnl. appendix “Andersins genoemt een byvoechsel” [1597; WNT Supp.], ‘wormvormig aanhangsel (aan de blinde darm)’ [1912; Kramers].
Ontleend aan Latijn appendix ‘aanhangsel, supplement’, afleiding van appendere ‘toewegen’, gevormd uit → ad- ‘aan-, toe-’ en pendere ‘doen hangen, wegen, beoordelen’ (zie → pond), causatief werkwoord bij pendēre ‘hangen’, zie → pendant.
appendicitis zn. ‘blindedarmontsteking’. Nnl. appendicitis [1912; Kramers]. Als medische term ontleend aan Neolatijn appendicitis, gevormd uit appendix met de uitgang → -itis ‘ontsteking’.

EWN: appendix zn. ‘aanhangsel’ (1597)
ANTEDATERING: ghenomen wt den Appendix 'ontleend aan het aanhangsel' [1565; Ordonnancien, 94v]
Later: het "appendix" of aanhangsel der blinde darm [1902; NvdD 26/6] (EWN: 1912)
EWN: ♦ appendicitis zn. ‘blindedarmontsteking (1912)
ANTEDATERING: appendicitis [1897; Groene Amsterdammer 21/2]
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

appendix [aanhangsel] {1538; de medische betekenis 1901-1925} < latijn appendix (2e nv. appendicis) [idem], van ad [aan] + pendēre [hangen].

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

appendix ‘aanhangsel’ -> Indonesisch apéndiks ‘aanhangsel’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

appendix aanhangsel 1538 [WNT uitp(anden)] <Latijn

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut