Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

apoplexie - (beroerte)

Etymologische (standaard)werken

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

apoplexie [beroerte] {1553} < frans apoplexie of direct < latijn apoplexia < grieks apoplèxia [beroerte], van apoplèssein [afhouwen, in de lijdende vorm: bezwijmen], van apo [weg] + plèssein [slaan, wonden, neerslaan, in de lijdende vorm: getroffen worden].

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

F. Debrabandere (2010), Brabants etymologisch woordenboek: de herkomst van de woordenschat van Antwerpen, Brussel, Noord-Brabant en Vlaams-Brabant, Zwolle

popelsij, zn.: beroerte. Wvl. popelezie (De Bo). Vnnl. popelcie, ziecte ‘apoplexie’ (Lambrecht), popelcije, gheraecktheyd ‘apoplexia’ (Kiliaan). E. poplesy, poplexy, Mnd. poppelsie, Ndd. poppelsie. Door aferesis uit Fr. apoplexie < Lat. apoplexia < Gr. apoplêksia ‘beroerte’, afl. van apoplessein ‘bezwijmen’ < plessein ‘slaan’.

A.A. Weijnen (2003), Etymologisch dialectwoordenboek, Den Haag

popelezie, popelsije beroerte (West-Vlaanderen). « fra. apoplexie ‘id.’ « medisch lat. apoplexia « gr. apoplēksia, afl. bij gr. apoplēssō ‘in zwijm vallen’, afl. bij gr. plēssō ‘slaan’. Uiteindelijk kan er een voorstelling van een slaande demon aan ten grondslag liggen.
De Bo 708.

F. Debrabandere (2002), West-Vlaams etymologisch woordenboek: de herkomst van de West-Vlaamse woorden, Amsterdam

popelezie (DB), zn. v.: beroerte. Vroegnnl. popelcie, ziecte ‘apoplexie’ (Lambrecht), popelcije, gheraecktheyd ‘apoplexia, attonitus, stupor, sideratio’ (Kiliaan). E. poplesy, poplexy, Mnd. poppelsie, Ndd. poppelsie. Door aferesis uit Fr. apoplexie < Lat. apoplexia < Gr. apoplêksia ‘beroerte’, afl. van apoplessein ‘bezwijmen’ < plessein ‘slaan’.

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

apoplexie (Frans apoplexie)
Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

apoplexie ‘beroerte’ -> Indonesisch apopleksi ‘beroerte’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

apoplexie beroerte 1553 [WNT Suppl] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal