Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

antraciet - (steenkoolsoort)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

antraciet zn. ‘steenkoolsoort’
Nnl. anthracit “versteend hout, hetwelk er uitziet als steenkolen” [1832; Weiland], anthraciet [1847; Kramers].
Via Frans anthracite ‘id.’ [1771; Rey], eerder al ‘karbonkel’ [1549; Rey], ontleend aan Latijn anthracītēs ‘bloedsteen’ of anthracītis ‘karbonkel’ < Grieks anthrakī́tēs, resp. anthrakĩtis, beide afleidingen van ánthraks ‘houtskool’, een woord van niet-Indo-Europese herkomst.
Hetzelfde Griekse etymon ánthraks werd in Middeleeuws medisch Latijn anthrax gebruikt als benaming voor zwart- of roodachtige door een ziekte veroorzaakte gezwellen, ook wel → karbonkel genoemd. Bij uitbreiding later (Nederlands 1871 [WNT Supp.], Engels 1876 [OED]) ook voor een bepaalde ziekte die zulke zweertjes veroorzaakt en die meestal → miltvuur wordt genoemd.

EWN: antraciet zn. ‘steenkoolsoort’ (1832)
ANTEDATERING: potlood of anthracit [1815; Alg.KLB 1, 96]
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

antraciet [steenkoolsoort] {1847} < frans anthracite [idem] < latijn anthracitis [steenkool, karbonkel] < grieks anthrakitis, bn. van anthrax (2e nv. anthrakos) [houtskool] bij lithos [steen] (vgl. antraceen).

J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek, Leiden

antraciet znw. m. o., sedert 1846 < fra. anthracite < lat. anthracitis, ‘een soort edelsteen, koolkarbonkel’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

antraciet steenkoolsoort 1832 [WEI] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut