Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

animaal - (het dier eigen, dierlijk)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

animaal bn. ‘het dier eigen, dierlijk’
Vnnl. animaal ‘met leven bezield’ [1568; WNT]; nnl. het animale zenuwstelsel [1855; WNT], animaal ‘het dier eigen (de actieve levensverrichtingen en functies tegenover de vegetatieve functies van een organisme)’ [1932; WNT], ‘menselijk gedrag dat aan het dierlijke herinnert’ [1950; WNT]. Een nevenvorm is animalisch ‘dierlijk’ [1824; Weiland].
In de jongere betekenissen via Frans animal ‘dierlijk’, de oudste vorm gezien de betekenis direct ontleend aan Latijn animālis ‘bezield, levend; van het dier’, gevormd uit anima ‘levensadem, ziel’, zie → animo.
Dit Vroegnieuwnederlandse begrip is een rechtstreekse ontlening aan Latijn (spiritus) animālis. De term stamt uit de Naturalis Historia (77 na Chr.) van Plinius de Oudere en werd in de vroegmoderne tijd gebruikt om de primaire levenskracht die ten grondslag ligt aan het menselijk voelen en handelen, te beschrijven, tegenover een als meer spiritueel opgevatte levenskracht. Later is het woord opnieuw ontleend aan het Frans. Een betekenisvernauwing in medisch-biologische zin hangt samen met de ontwikkeling van de moderne wetenschap.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

animaal [dierlijk] {1568} < frans animal [idem] < latijn animalis [voorzien van adem, bezield, levend], het zn. animal [levend wezen (ook de mens), dier], van animus [ziel], naast anima [luchtstroom, levensadem, leven, ziel].

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

animaal dierlijk 1568 [WNT] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut