Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

anderman - (iemand anders)

Idioomwoordenboeken

F.A. Stoett (1923-1925), Nederlandsche Spreekwoorden, Spreekwijzen, Uitdrukkingen en Gezegden, drie delen, 4e druk, Zutphen

2225. Zijn beenen (of voeten) onder een anderman's tafel (moeten) steken,

d.w.z. van iemand afhankelijk zijn, door hem onderhouden worden; bij een ander in dienst gaan als knecht of meid (N. Taalgids XIV, 254). Vgl. Serv. 264*: Hie et altijt op eenen tonne, niemant en kan de voet onder de tafel ghecryghen, d.w.z. hij eet altijd alleen; niemand wordt aan zijn disch gevoed (vgl. Huygens, Tr. Corn. 1386); M. de Br. 250: Alles wat ze eten zou in de eerste dagen zou ze moeten krijgen. Ze zou haar beenen onder de tafel van een ander moeten steken; Antw. Idiot. 2077: Ievers zijn beenen onder tafel steken, er gaan eten; Waasch Idiot. 641; Molema, 8: Zien vouten onder ander mans toafel mouten steken, bij vreemden moeten dienen; Afrik. sy voete onder andermans tafel steek, niet meer in de ouderlijke woning zijn (Boshoff, 334); nd. hä musz sing Bein unger ander Luch 's Desch sätze (zie Taalgids V, 187).

2341. Pronken met een ander(mans) (of geleende) veeren,

d.w.z. mooi zijn met de kleedingstukken of sieraden van een ander; met het werk van een ander eer of roem verwerven; lat. alienis se coloribus adornare (Otto, 15). De zegswijze is ontleend aan de Aesopische fabel van de kraai (Phaedrus, 1, 3), die zich sierde met de veeren van den pauw (Vondel, War. d. Dieren, 48). Zie Hooft, Brieven, 509: Op de rest verstaa ik my eeven weinig met d'onervaarendsten in de titsigheeden van 't Hof; ende is derhalven benoodigt, met oneige pluimen te pronken; Sewel, 654: Met een anders veeren pronken, to strut with anothers feathers. Vgl. ook Tuinman I, 4; II, 8; Handelsblad, 15 Maart 1914 (ochtendbl.) p. 6 k. 3: Haast alle vogels prijken met geleende veeren op muzikaal gebied en de spreeuw is de knapste notendief van allen; afrik. hy pronk met anderman se vere; Wander I, 954: sich mit fremden Federn schmücken; fr. c'est le geai paré des plumes du paon, il se fait honneur de ce qui n'est pas à lui (Hatzfeld, 1759 b); eng. to adorn oneself with borrowed plumes; fri. mei in oarmâns fearren pronkje.

2387. Het is altijd vet in een andermans schotel,

d.w.z. ‘ontevreden met hetgeen men heeft, schat men altijd datgene hooger wat een ander bezit’; Ndl. Wdb. II1, 433. Deze gedachte wordt op gelijksoortige wijze door Ovidius de art. am. I, 349 uitgedrukt met de woorden fertilior seges est alienis semper in agris, vicinumque pecus grandius uber habetOtto, 13.. Vgl. verder bij ons Goedthals, 107: t' speck is altyts vetste in ander lieden pot, qui a la table assez n'aura au lieu des graces murmurera; in de Prov. Comm. 700: t' speck es altoos vetste in ander lieden pot, est tua plus massa mea quam pinguedine crassa; Campen, 113: in eens anders weyde syn de vetste beesten; tis altoes vet in eens ander mans koecken; Mergh, 38: in ander mans schotel ist altijt vetst; Sart. I, 7, 35: in een ander mans schotel ist altydt vetst; Spieghel, 295; De Brune, Bank. II, 407: Men zeght, dat het speck vetst is in ander lien pot; Tuinman I, 102: In een anders schotel is 't altijd 't vetst, de begeerlykheid en nyd veroorzaakt, dat de mensch niet te vreden is met het zyne, en altyd met een boos ooge aanziet 't geene den naasten toebedeelt is, als ware dat beter; Adagia, 42: in een andermans schotel, ist altijt het vetste, fertilior seges est alieno semper in arvo. Zie verder Harreb. I, 397 b; Menschenw. 292: t Is altait vet in 'n aeremans pot, hee? Vgl. Molema, 374 a: 't is altiid 't vetst in andermans schuddel; Boekenoogen, 908: op een âar zijn schotel is 't altijd het vetst, men houdt altijd eens anders deel voor beter dan het zijne; fri.: 't is altyd fet in oarmans skûtel; Wander I, 990; IV, 395; Ten Doornk. Koolm. III, 140 a; Eckart, 473. In Br. v. Abr. Bl. II de syn. uitdr. Overal het beste brood op buurmans tafel zien.

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut