Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

amputatie - (het afzetten van een lichaamsdeel)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

amputatie zn. ‘het afzetten van een lichaamsdeel’
Vnnl. amputatie “afhoudinghe, omsnoijnge, oft omsnijdinghe” [1553; Werve], amputatie “afsnijding” [1658; Meijer], de amputatie van een been [1755; WNT vitriool].
Ontleend aan Frans amputation ‘id.’ [1478; Rey] < Latijn amputātiō, afleiding van het werkwoord amputāre ‘afsnijden’, gevormd uit het voorvoegsel amb- ‘rondom’ (zoals in bijv.ambiance; verwant met → om) en putāre ‘reinigen, snoeien’, bij putus ‘schoon’, zie ook → computer.
Het oorspr. Latijnse werkwoord amputāre, met letterlijke betekenis ‘rondom afsnijden of reinigen’, werd o.a. gebruikt in wijn- en landbouw met betrekking tot het snoeien van bomen en wijnstokken. Het Franse amputer is daar echter geen continue voortzetting van; het is ontleend en wordt van begin af aan uitsluitend in chirurgische context gebruikt, en op die basis ook overdrachtelijk. Dat zal ook voor het Nederlands hebben gegolden. De twee andere vertalingen in Van den Werves bovengenoemde woordenboekdefinitie, naast “afhoudinghe” (hypercorrecte vorm voor ‘afhouwing’), moeten zijn ingegeven door de Latijnse betekenis.
amputeren ww. ‘afzetten van een lichaamsdeel’. Vnnl. amputeren “houwen, oft snijen af, omsnoijen, oft omsnijden” [1553; Werve], “besnoeyen, afsnoeyen, knotten” [1654; Meijer]. Ontleend aan Frans amputer.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

amputatie [afzetting van lichaamsdeel] {1553} < frans amputation < latijn amputationem, 4e nv. van amputatio [het snoeien], van amputare (verl. deelw. amputatum) [afsnijden, snoeien] (vgl. amputeren).

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

amputatie ‘afzetting van lichaamsdeel’ -> Indonesisch amputasi ‘afzetting van lichaamsdeel’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

amputatie afzetting van lichaamsdeel 1553 [WNT] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut