Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

ambulance - (verplaatsbaar veldhospitaal; ziekenauto)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

ambulance zn. ‘verplaatsbaar veldhospitaal; ziekenauto’
Nnl. ambulance “reizend gasthuis voor krygslieden” [1805; WNT], “eene vervoerbare heelkundige inrichting, welke dienst doet bij het leger te velde. Ziekenwagen; veldgasthuis” [1895; Broeckaert], ‘ziekenauto’ [1938; WNT].
In de tijd van Napoleon overgenomen uit Frans ambulance ‘verplaatsbaar veldhospitaal’ [1752; Rey], een afleiding van ambulant ‘reizend’ in de term hôpital ambulant en ontleend aan het teg.deelw. Latijn ambulāns van ambulāre ‘gaan, rondgaan’, zie → allee.

EWN: ambulance zn. ‘verplaatsbaar veldhospitaal; ziekenauto’ (1805)
ANTEDATERING: Ambulance (Veld-Hospitaal) [1799; LC 28/9]
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

ambulance [veldhospitaal, ziekenauto] {1805 in de betekenis ‘veldhospitaal’; de betekenis ‘ziekenauto’ 1926-1950} < frans ambulance, van hôpital ambulant [lett.: lopend hospitaal] (vgl. ambulant).

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

G.J. van Wyk (2007), Etimologiewoordeboek van Afrikaans, Supplement, Stellenbosch

ambulans s.nw.
1. Bewegende hospitaal. 2. Voertuig vir die vervoer van siek persone en diere.
In bet. 1 uit Ndl. ambulance (1805) of Eng. ambulance (1809). In bet. 2 uit Eng. ambulance (1854).
Ndl. ambulance en Eng. ambulance uit Fr. ambulance, met lg. van hôpital ambulant, lett. 'lopende hospitaal', met ambulant uit Latyn ambulans, die teenwoordige dw. van ambulare 'wandel, loop'.

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

ambulance (Frans ambulance)
Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

ambulance ‘ziekenwagen’ -> Fries ambulânse ‘ziekenwagen’; Indonesisch ambulan(s) ‘ziekenwagen’; Jakartaans-Maleis ambulan ‘ziekenwagen’; Javaans ambilansi ‘ziekenwagen’; Menadonees ambulans ‘ziekenwagen’; Sranantongo ambilans ‘ziekenwagen’; Surinaams-Javaans ambilas ‘ziekenwagen’ .

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

ambulance ziekenauto 1910-1914 [Bauwens] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut