Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

ambrozijn - (godenspijs, voedsel der onsterfelijken)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

ambrozijn zn. ‘godenspijs, voedsel der onsterfelijken’
Vnnl. daer si ambrosiam droech (gelatiniseerd) [1561; WNT], ambrozijn [1641; WNT wiek I], ook ambroos [ca. 1640; WNT]. Als bn. eerder al in ambrosijnsche lucht [1550-1600; WNT vertijgen I].
Ontleend aan middeleeuws Latijn ambrosinus, gesubstantiveerd bn. uit cibus ambrosinus ‘spijs der onsterfelijken’. Het bn. is afgeleid van Latijn ambrosia < Grieks ambrosíē, afleiding van het bn. ámbrotos ‘onsterfelijk’, met assimilatie gevormd uit an- ‘niet-’ (zie → a-) en brotós ‘sterfelijk’ < *mrotós, Indo-Europees verwant met → moord. De Nederlandse vorm ambroos kan zijn verkort uit ambrosia, maar kan ook zijn ontleend via Frans ambroisie ‘godenspijs’, een 17e-eeuwse contaminatie van ambrosie en ambroise.
Lit.: P. Thieme (1968) ‘Ambrosia’ in: Schmitt 1968, 113-132

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

ambrosia, ambroos [godenspijs] {1561, ambroos 1657} < latijn ambrosia < grieks ambrosia [idem], van ambrotos, ambrosios [onsterfelijk], van an- [on-] + mbrotos [sterfelijk, sterveling], verwant met latijn mori [sterven]. Dus eigenlijk ‘onsterfelijkheid’, vandaar ‘onsterfelijkheidsspijs’.

Thematische woordenboeken

T. Pluim (1922), Wetenswaardig allerlei: bijdragen tot algemeene kennis voor studeerenden bijeenverzameld door T. Pluim, Groningen

Ambrozijn (Gr. = ambrosia) was de geurende spijs der goden, terwijl de godendrank nectar heette. Vermoedelijk moet aan honing gedacht worden; temeer, daar omgekeerd de godenspijs soms nectar heet en de drank ambrozijn. Immers honing kan zoowel gegeten als gedronken (mede) worden.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

ambrosia godenspijs 1561 [WNT] <Latijn

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut