Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

amaril - (gesteente (aluminiumoxyde))

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

amaril zn. ‘gesteente (aluminiumoxyde)’
Vnnl. ameril [1567; Nomenclator].
Ontleend aan Frans émeri(l), uit ouder esmerill [ca. 1200; Rey], dat net als bijv. middeleeuws Latijn smeriglum (> Italiaans smeriglio, dat via Duits Schmirgel het synoniem → smergel leverde) ontleend is aan Middelgrieks smerilion, verkleinwoord van smerí, dat ontwikkeld is uit klassiek Grieks smúris, smíris ‘slijppoeder gemaakt van donkerblauwgrijze steen, die op Naxos en in Klein-Azië werd gevonden’. Het woord is vrijwel zeker een voor-Grieks substraatwoord en wrsch. niet verwant met → smeer, zoals eerder werd gedacht.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

amaril [polijststeen] {1567} < oudfrans emeril (frans émeri) < italiaans smeriglio < byzantijns-grieks smeri < grieks smuris < hebreeuws šāmīr.

J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek, Leiden

amaril znw. o. v., zal wel overgenomen zijn uit fra. esmeril (sedert 15de eeuw), nfra. émeri. Dit woord gaat terug op ital. smeriglio (waaruit ook nhd. schmirgel, schmergel), dat gevormd is uit lat. smyris < mgr. smerí < gr. smúrīs ‘slijppoeder gemaakt uit een donker-blauwgrijze steen, die op Naxos en in Klein-Azië aangetroffen wordt’ (vgl. smurízein ‘polijsten’).

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

F. Debrabandere (2011), Limburgs etymologisch woordenboek: de herkomst van de woorden uit beide Limburgen, Zwolle

amerel, amarel, zn.: slijpsteen, polijststeen, smergel, amaril. Fr. émeri < Ofr. esmeril, 17e e. Fr. emeril < Sp. esmeril < Gr. smeri, smyris < Hebr. šâmîr. Vgl. It. smeriglio, D. Schmergel, Ndl. smergel.

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

amaril ‘polijststeen, schuurpapier daarmee’ -> Indonesisch amril ‘schuurpapier’; Jakartaans-Maleis ambril ‘schuurpapier’; Javaans amril ‘schuurpapier’ ja.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

amaril polijststeen 1567 [WNT Suppl] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut